jet Motoru Nasıl Yapılır

17
61007
jet motoru

Bu yazımda sizlere bulunduğumuz yer ve zaman ile ilişkimizi değişime uğratan 3 tane çok önemli buluşa odaklanacağım. Ardından sizlere model jet motoru nasıl yapılır onu açıklamaya çalışacağım. Daha önce yazdığım jet motoru nasıl çalışır yazıma göz atabilirsiniz.

Daha detaylı bilgi için gaz türbinleri ve jet motorlar yazısına mutlaka göz atınız.

Daha hızlı gitmek için duyduğumuz karşı konulmaz tutku sayesinde oluşan buluşlar serisini anlatacağım sizlere. İlk lokomotiften içten yanmalı motora ve son jet motoruna. Hepsi basit bir ilkeden doğdu; ısı enerjisini hareket enerjisine dönüştürmek. Mucitler antik yunan zamanından beri yüksek basınç altında ki buharla hareket meydana getiriyorlardı. Ama bir çok kişinin başaramadığı şeyi İngiltere’de Richard Trevithick ve Andrew Vivian başarmıştı. Ve bu buharlı lokomotifler toplu taşımanın başlamasına neden olmuştu.

1801 yılının noel arifesinde puflayan makine ilk defa gün ışığına çıkmıştı. Buharlı hareket çağı böylece başlamış oldu. ilk lokomotifDaha sonra içten yanmalı motor buhara sırt çevirdi. Daha küçük, daha hızlı ve daha fazla verimliydi. Taşımacılığı kişisel hale getirdi. 130 yıl geçtikten sonra da hala üstünlüğnü koruyor.

Aşağıda ki foto da olan ilk ahşap araçtır. 1886 yılında Daimler ile Maybach ortaklığında ilk dört tekerlekli araç Daimler’in motorudur. Saatte ortalama 14 km hız yapabiliyor.

ilk motor

Ve son olarak 1941 yılında Frank Whittle jet motorunu icat etti. Böylece havacılığı ters düz etti. Modern ticari jet motorlar Richard Trevithick’in özgün puflayan makinesi sadece bir kaç kilo daha ağır ama ondan yüzde 15 bin hızlılar.

Günümüzdeki jet motorlarında önde ki pervane havayı emerek içeri çeker. Her saniyede squars salonu dolusu havayı içine çekiyor ve havayı emiyor. Hava, komresörünün kanatları tarafından iyi şıkıştırılıyor ve ateşleniyor. Yanma odası ve büyük bir hızla arka tarafdan üflenir.

En önde herkesin uçağa binerken gördüğü kanatlar var, bunlar havayı içeriye emen pervanenin kanatlarıdır. Biraz ilerlersek gerçek itiş gücünün oluşturulduğu yere geliriz. Komprösör orta bölümdedir. Tek tek kanatlar özel olarak dizilmiştir. Havayı giderek daha küçük alanlara şıkıştırırlar. Havayı şıkıştırmak neden gerekli peki? Şıkıştırmak gerekli çünkü patlamayı gerçekleştirmek için çok fazla havaya ihtiyaç vardır. Yakmak için çok fazla oksijen gereklidir. Biraz daha ilerlersek karşımıza enjektörler çıkacaktır. Enjektörler tarafından yakıt motorun orta kısmına gönderilir. Sonra patlamalar gerçekleştiriliyor. Ve ilerledikçe itiş gücü oluşturuyor. Bu kısımda sıcaklık yaklaşık 1600 derecedir. Peki jet motorunun ön pervanesini döndüren şey nedir? En güzel özellikte budur. Uçağı hareket ettiren itiş gücünü hareket ettiren itiş gücünün bir bölümü motorun içinden geri gönderiliyor ve pervaneleri döndürmekte kullanılıyor. Kendi kendini çeviriyor yani. Eğer motorun arka kısmında durursanız bir yaprak gibi uçarsınız. Bu itme kuvveti arkasında duran yüklü bir tırı bile yıkabilir… Hemen aşağıda sizlere jet motoru nasıl yapılır açıklayacağız…

jet motoru

Model jet motoru yapımı

Bu minik jetlerin üretimi temel bir plaka üzerinde başlıyor. Diğer tüm parçalar bunun üstüne monte ediliyor.

jet motoru nasıl yapılır

Önce otomatik bir alet bu alüminyum parçasını aerodinamik bir şekle sokuyor. Bıçaklar bu kısmı hava delikleri oluşacak şekilde kesiyor. Bunlar kaldırma ve itme gücü için gerekli şeyler. Metal bir diski alıp bir okey sopası büyüklüğündeki bu şekli ortaya çıkarmak sadece bir kaç dakika sürüyor.

jet motoru nasıl yapılır cnc

Ardından çalışan bir lazer aleti kullanıp bu çeliği üstünde delikleri olan büyük bir silindire dönüştürüyor ve bu jet motorunun patlama odası, yakıt ve hava karıştırma, türbini harekete geçirmek için burada ateşleniyor.

jet motoru yapımı

Şimdilik daha küçük bir silindiri bu plakanın içine yerleştiriliyor. Sonra bir kayıt dağıtım halkasının içine sıkıştırılıyor. Bu parçalar doğru şekilde yerleştirilmeli. Bunun için metal bir dayanak kullanılıyor. Ardından parçaları birbirine monte ediliyor ve onları alttaki ana parçaya tutturuyor.

jet motoru çalışma prensibi

Bu şekilde parçalar bir birine sıkıca tutturulmuş oluyor. Ardından patlayıcı odacı üstündeki ana plakayı tutuyor ve küçük yakıt dağıtıcı tüpleri yerleştiriliyor. Odacığın etrafındaki kanatçıkları yerleştirerek işini bitiriyor.

jet motoru nasıl yapılır

Patlama odacığının diğer kısmını sıkıştırıyor ve buda çıkan gazın türbin tekerine gitmesini sağlıyor.

Sıra ışıldayan parçada. Işıldan parça denenmesi, yakıtları ateşlemede kullanılıyor. Patlama odacığının içinde küçük bir kıvılcım yaratıyor ve şu anda çelik haznenin dış kısmına monte ediliyor. Ardın türbin ve şaftı yerleştiriliyor.jet motoru Şaft ortadaki silindirin içine konuluyor. Şaftı iki ucundan deskteleyip tutturuyor ve tüm parçalar yerine konulmuş oluyor. Ardından ise, komprosör tekeri havayı şıkıştırıp patlama odacığına gönderiyor. Parçalar yerleştirildğinde komprosör tekeri yüksek hızda dönmeye başlıyor.

jet motoru testi Bu arada bilgisayar analiz yapmaya başlıyor. En ufak titreşim bile dengesini bozmayı başarabilir. Herhangi bir dengesizliği gidermek için minik metal parçaları kullanılıyor. Parçaların nerelere konulacağı bilgisayar tarafından belirleniyor. Her şey denge olduğunu bilgisayar tarafından onaylanıyorsa artık çalıştırılmaya hazır.

jet motoru testi bilgisayarŞaft dönmeye başladığında sıkıştırılmış hava ateşleniyor. Bu plastik tüp yakıt ve yağ karışımını doğrudan motora aktarıyor. Ateşleme öncesinde bir miktar daha yağ ekleniyor. Ardından ateşleyicinin bir ucu ısıtılıyor. Bu sayede plastik parça aktarıcıya kolayca uyum sağlıyor.

model jet motoru Ateşleyiciyi kabloyla bir bataryaya bağlanıyor ve test ediliyor. Motorun çalıştığını gözledik. Daha sonra alüminyum kapağını yerine takıyoruz. Kapalı bir kutunun içinde yakıt pompalıyıp tam gaz veriyorlar. Motor artık uçmaya hazır. Verdiği teknik bilgiler için Oğuzhan Mallı‘ya teşekkür ederim.

Bu video ise model jet motorudur.

Paylaşır mısınız?
Önceki İçerikHareketli Bir Nesne İçin Zaman Neden Daha Yavaş Akar?
Sonraki İçerikElma Soyma Makinesi – gif
Eğitimimin 12 yılını Türkiye'de aldım ve üniversite eğitimimi yurt dışından gerçekleştiriyorum. Şuan havacılık ve uçak mühendisliği öğrencisiyim. Elimden geldiği kadar sizlerle bilgimi paylaşacağım.

17 Yorum

  1. Bio gazdan 1 kw elektrik üretmek için türbün ihtiyacım var. Yardımcı olan olursa memnun olurum. Tlf 0507 870 95 44

  2. hesaplamaları elle yada excel ile yaparsanız cok kaba olur…işinizin büyük bir kısmı deneye kalır…Hesaplarda amprik yada yarı amprik formüllerde kullanabilirsiniz ..Türkiye de kitapta cok…En modern ve daha hassas yöntem CFD programı kullanmanızdır. (computational fluid Dynamic analysis) . Soguk hava akışı (soğuk – sıcak) ve yanma bölümleri (combustion chamber) ayrı analiz edilir . Yüksek hızlı bilgisayarlara ihtiyacınız vardır . (work stations) . Kanatcık içi akış analizleri ayrı bir alandır . Ayrıca yataklamalar cok daha farklı analiz edilir . Bu konuda en iyileri ANSYS , Nastran ,CFD Turbo gibi yazılımlardır . Cok pahalı programlardır . Özel izinlerle kiralanabilirler . crackleri de iş görür ;) Yataklamalar için eger uzun ömür isteniyorsa seramik rulmanlar kullanılabilir ve dünyada üretici sayısı cok azdır . Bildigim kadarıyla Türkiye’ye de bir alman firması üzerinden gelmektedir . Titreşim en büyük belalardan biridir . Türkiye deki özel bir firmanın üzerinde calıstıgı jet motoru titreşim kontrol makinası italyadan gelmiştir . İmalat apayrı bir alandır . İşleyiş mantığı olarak basit olmakla beraber ciddi mühendislik ve uygulama birikimi ,deneyimi ister . Dünyadaki gelişmiş ülkeler 2. dünya savasının sonuna dogru bu çalışmalara başlamış olup durumumuz pek iç açıcı degıldır . Bu işin sırrı bol kaynak ve sürekli çalışma . Kolay gelsin :)

    • Merhaba adım Yusuf. Mühendis değilim ama hayranı olduğum model (Rc) mini türbin motorlu hava araçlarının üretimi için, kendi birikimi mi sermaye olarak ortaya koyup kosgeb desteğiyle mühendis yada bu işi bilen arkadaşlar arıyorum. yusuf.bel@hotmail.com e-mail adresinden lütfen bana ulaşınız.

  3. motorlar çeşitli tiplerdedir.Turbofan-Turboprop ve Turbo Shaft pervaneli uçaklar turboshafttır.Ekzos yani uçak motorunda After Bruner (A/B) son teknolojilerde ekzos kanatları (Flaplar) seramik kaplı imal ediliyor.Yakıt olarak JP-4 kullanılır.Uçak motoru yapmak üstün teknoloji isteyen bir iştir.Gözünüzde canlandırmak isterseniz Vestelin fabrikası gibi 25 tane ayrı ayrı teknoloji üreten fabrika gerekir.Günümüz havacılık dünyasında bu kadar yatırımı tek bir devlet yerine konsorsiyomlar alıyor bunun en son örneği F35 projesidir.Şunuda belirtmeden geçemeyeceğim teknoloji önemli fakat bir o kadarda yetişmiş insan gücü.Böyle bir sektörde 28 sene çalışmış bir kişi olarak yapılamaz diye bir şey yok.Çok şükür deneyimli insan gücümüz var yeterki desteklensinler.

  4. Bu motorları inceleyemedim ama meraklıyım acaba nasıl yapılmış.motor yapanlara tebrikler tabi ki yeni bir şey ortaya koymak herkesin işi degil.

  5. Herkese selamlar normal bir vatandaş olarak merakım;bu motoru seri olarak üreterek kendi savaş uçağımızı yapamıyormuyuz?

  6. Merhaba ben yalova termal fen lisesinden bir öğrenciyim fizik projesi olarak maket uçağa jet motoru takmayi düşünüyorum jet motorunu malzemeleri alip yapabilirmiyim bide malzemeleri nerden alabilirim ve yakit olarak ne kullanılacak benzinmi yada bor felanmı yardımcı olurmusun admin

  7. Arkadaşlar çok ozur dileyerek sormak istiyorum. Jet motorunun tüm metal aksamini yapabilirim. Fakat jet motorlarında yakıt olarak ne kullanılıyor? Yardımcı olabilirsiniz sevinirim.

    • Bende var ama yapabilmek için 20 sayfa hesap integral türev gibi hesaplar ve kapsamlı değişkenler çıkacaktır ayrıca eksoz kısmındaki metal ısı çeliği olmalıdır kızıl sertliğe sahip olmalıdır.Ben 10 Mv gücünde bi motorun kanat açıları vs hepsini hesapladım gerçekten zor proje olarak almıştım

  8. Bende enerji santralinde çalışıyorum bu motorlarla 3 sene çalıştım GE 'nin (General Electric) LM6000 modelleriyle. 4 tane türbinimiz vardı bizde bunlarla elektrik üretiyorduk. Çok keyifli makinelerdi. Çift şaftlıydı High pressure ve Low pressure. 5 kademe LP compresor 14 kademe HP compresor ve yanma odası sonrasında da 2 kademe HP turbine 5 kademe LP turbine den oluşuyordu. Hatta bunların yaklaşık 500 derece egzos çıkış sıcaklıkları vardır. Burayada kazan koyup kuru buhar elde edip bu buharlada buhar türbinini çalıştırıyorduk. Yukarıdaki fotolar ve video maket uçaklar için yapılmış küçük modelleri anlatıyor.

Düşünceleriniz Nedir?