Vecihi Hürkuş ve Uçağı Vecihi K-VI

21537
Vecihi Hürkuş kimdir

Vecihi Hürkuş’un yaşamını ve başarılarını 2 bölümde sizlere aktaracağım. Daha yalın ve anlaşabilir hem de çok uzun bir yazı olup sıkmaması, hoş bir demet olması için böyle bir seçenek belirledim. Daha verimli olacağını düşünüyorum… Keyifli, iyi okumalar…

Türk havacılığının efsanesi Vecihi Hürkuş 1896, İstanbul doğumlu pilot ve mühendis. Türk havacılık tarihinin en önemli isimlerinden birisi, ülkemizin ilk uçak tasarımcısı ve ilk yerli uçağımızın üreticisi. Başarılarla dolu bir yaşama sahip, değerli büyüğümüz. Şener Şen’de ne güzel anılar yaratmıştı bu isimle… “Ayy geliyor, geliyor… Vallahi geliyor, Vecihi geliyor…” Gülen Gözler’i bilmeyenimiz yoktur sanıyorum…

Vecihi Hürkuş henüz 16 yaşındayken eniştesi Kurmay Albay Kemal Bey’in yanında 1912’de Balkan Harbi’ne katılmış. Harp sona verince İstanbul’da Beykoz Serviburun esir kampına kumandan olduktan sonra 1914 yılında İstanbul – Kahire seferinde, Nuri, Sadık ve Fethi Bey’lerin şehit olmalarından çok etkilenerek pilot olmaya karar vermiş…

Vecihi hurkusDaima tayyareci olmak niyetinde olan Vecihi, yaşının küçük olması sebebiyle, makinist mektebine gönderildi ve buradan Küçük Zabit olarak mezun oldu…

Balkan Harbi tek bulunduğu savaş olmamakla birlikte . I. Dünya Savaşı’na da Bağdat cephesine Uçak Makinisti olarak katıldı. Ardından yaralanınca İstanbul’a dönerek Yeşilköy’deki Tayyare Mektebi’ne girerek pilot olarak mezun oldu.

1916 senesinde ilk uçuşunu pilot astsubay olarak mezun oldu ve 1917 senesinde Kafkas cephesinde 7. Tayyare Bölüğü’nde Ruslara karşı harekata katılan Vecihi Hürkuş, keşif ve bombardıman uçuşu ve bu arada girdiği bir hava muharebesinde bir Rus uçağını indirdi.

Düşen Uçak
Düşen Uçak

Böylece Vecihi Hürkuş, uçak düşüren ilk Türk tayyareci oldu.

VecihiBir başka muharebede yaralandıktan sonra Ruslara esir düşmüş….

Yarali vecihi hürkusLakin 1 yıllık esaretin ardından Nargin Adası’ndan yüzerek kaçarak yurda dönmüş… 1918 yılında Yeşilköy’de bulunan 9. Harp Tayyare Bölüğü’nde yeniden göreve başlamış.

Görevi sırasında uçak tasarımı üzerine çalışan Hürkuş’un projesi Mondres Ateşkes Antlaşması ile sekteye uğradı. İstanbul işgal sırasında, esaretten dönen askerlerle birlikte bir gemiyle gizlice Mudanya’ya, daha sonraları Konya’ya giderek Kurtuluş Savaşı’na katıldı.

İnönü ve Sakarya savaşlarında da bir Yunan uçağını indirdi. Kurtuluş Savaşı’nın ilk ve son uçuşunu gerçekleştirdi. 3 takdirname aldı ve “Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası”na layık görüldü.

Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası

Savaş sonunda İzmir, Seydiköy’e açılan tayyare okulunda, yeni tayyarecileri eğitimine başlamış. 1923 Yılında ise İzmit Tayyare bölüğüne atanmıştı. 3 Ay sonra, İzmir’de Binbaşı Fazıl’ın eğitim uçuşunda düşüp şehit olmasıyla tekrar İzmir’e çağrıldı. Aynı senelerde Edirne’ye yanlışlıkla inen bir yolcu uçağını almakla görevlendirildi ve hizmeti karşılık uçağa VECİHİ adı verilince, zaten zihninde olan savaştaki sıkıntı ve yokluğu ve bu sıkıntıları çözüm olmak için, havacılığı millileştirme düşünceleri sonucu uçak inşa etmek düşünceleri ağır basmaya başladı. İzmir Seydiköy Hava Okulu’nda (şimdiki Gaziemir HKOK) çalışmaları sürdürdü ve 1923 yılında Yunanlılardan savaş ganimeti olarak alınan motoru ve bazı parçaları kullanarak ilk Türk uçağı olan Vecihi K-6 modelini üretti.

Tayyareci Vecihi HürkuşBu uçağı 28 Ocak 1925’de VECİHİ K-VI uçağını 15 dakikalık bir deneme uçuşu yaparak uçurmuştur.

İplerin kopma noktası burasıdır. Henüz uçuşunu yapmadan, uçağın uçuş sertifikasını alabilmesi için izini alabilmesi için bir heyet toplanılır. Fakat heyette başka tayyareci çıkmamış lisansın verilemeyeceği uçağına güveniyorsa uçabileceği söylenebileceği üzerine Vecihi Hürkuş uçuşu yapmıştır. Daha sonra…

Ödül yerine ise ceza almıştır. Vecihi Hürkuş’un ödül beklerken ceza almasının sebebi, havacılıktan anlayan kimsenin bulunmaması üzerine, izin verecek merci olmadığı için izinsiz havalanmasıymış, bu yüzden de cezalandırılmış.

Vecihi k6 turk uçağıBu olay sonucunda Hava Kuvvetlerinden istifa ederek ve Türk Tayyare Cemiyetine (TTC) katılır.

Bölüm 2 yakında…

Görsel Kaynaklar:

Vecihi Hürkuş logosu ve tablo: tayyarecivecihi.com adresinden alınmıştır.

Paylaşır mısınız?

4 Yorum

  1. Sayın Mikail Bayram
    Değerlendirmemi dikkate aldığınız için teşekkür ederim. Önemli bulduğumuz husus; yanlışların kopyalanarak geometrik artmasına engel olmaya çalışmaktır. Bunu, Vecihi Hürkuş dostları olarak birlikte yapabilmeliyiz.
    Kullandığınız bazı fotoğraflar sayfamızda yoktur. Bir kısmının Vecihi Bey ile de ilgisi yoktur. Görsellerin tamamının sayfamızdan alınmadığını belirtmek isterim. Tablo ve logo için özel durumu belirtmiştim. Logomuzun olmadık yerlerde görülmesi (bira şişesi, bar duvarı) haklı ve iyi kullanım sayılamaz. Vecihi Hürkuş’un manevi şahsiyetini birlikte korumak gerekiyor. Hassasiyetimizi anladığınız için teşekkür ederiz.
    Vecihi Hürkuş merkezli tüm çalışmalarınızda size de destek vermek bizi sevindirir. Her zaman arayabilirsiniz:
    İyi günler, iyi çalışmalar dileriz.

  2. Sn. Mikail Bayram
    İyi niyetli bir çalışma amaçlı olduğunu düşündüğüm yazınız için biraz daha araştırma yapmanızı öneririm.
    Bir çalışmayı yaparken elbette önceki çalışmalardan yararlanmak önemli.
    Kullandığınız yazıyı aldığınız kaynağa yanlış ve eksik bilgiler nedeniyle yazdığım ağır eleştiri, umarım o kaynakta durmaktadır.
    İlgilenen ve araştıran, bulur, değerlendirir.
    Bir çalışma özgün ise imzayı hak eder. Tekrarlar için imzaya gerek yoktur.
    Önemli bir sorunu ifade etmeye çalışacağım.
    Kişinin kendisine ait ait olmayan görüntü, logo, fotoğraf ve benzerlerini; izin alarak paylaşması etik değerlere saygıyı ifade eder.
    İzin alınamaması hallerinde de nezaketen, emeğe ve hak sahipliğine saygının ifadesi olarak; kaynak gösterilmesi uygun olur.
    1- Kullandığınız Vecihi Hürkuş logosu, sanatçı Sayın Naci Yavuz’a aittir. Kullanım haklarını Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneğine vermiştir. İzinsiz kullanımınızı ve kaynak göstermemenizi kınıyorum.
    2- Logoyu üstüne eklediğiniz tablo da ressam Sayın Nihat Evren Derman tarafından yapılmış olup Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneğine aittir.
    Sanatçıya ve hak sahibine saygı göstermek kültüre katkı dileğinde olan herkesin görevidir.
    İnternette bulduğumuz her şeyin bize ait olmadığını, kullanma hakkımız olmadığını (iyi niyetle de olsa) bilmek zorundayız.
    Gereğini yapmanız dileğiyle,

    Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği Yönetim Kurulu Başkanı
    Bahadır Gürer

    • Merhaba Sn. Bahadır Gürer.
      Öncelikle hatamızı belirttiğiniz için teşekkür ederim. Gerekli işlemi yapıp, bölümle ile yanlışlarımızı düzeltileceğine ve daha dikkatli olmak konusunda sizi temin ederim. Teveccünüz için can-ı gönülden tekrar teşekkür ediyorum, kesinlikle ve kesinlikle art veya kötü bir niyet taşımadığımızı, sizlerinde öngördüğü gibi bilginize sunuyorum…

      Kısa bir açıklama yapmak isterim, muhtemel hataların kaynaklarını aktarmak için.
      Elbette belirttiğiniz gibi önceki çalışmalardan yararlandım, havacılık içerisinde olmam dolayısıyla böyle bir yazı yazmak istedim, daha fazla kitleye Vecihi Hürkuş’u tanıtmak, elden geldiği kadarı ile aktarılmak için.
      Sonuç itibariyle tabii ki tarihçi veya araştırmacı değilim, internet aracılığıyla bilgiler elde edip bunları düzenleyip aktarmaya çalışıyorum. Kesinlikle özgün bir makale olduğunu belirtip altına imza eklemek gibi bir durum yok, şahsi adım ve yazar sayfam altında görünmesini düzenlemesini yapıp eklediğimiz içindir. Kullandığımız login üzerinden yaptığımız işlem için orada ismimiz görünür. Onu bir sahiplenme, altına bir imza bırakma durumu olarak kullanmamaktayız. Bir diğer belirttiğiniz durum içinse, takdir edersiniz sayısız sitede içerik var, en faydalı veya düzgün içerik gördüğüm bilgileri karşılaştırıp derleyerek yeni dizin oluşturuyorum. Kopya yahut tekrardan kaçınmaya çalışarak, yazıyı sade tutarak, okuyucu kitlesini çok sıkılmamasını hedefliyorum. Bu adımlar çerçevesinde elbette bazı hatalar, gözden kaçmış durumlar oluşmuş olabilir. Kötü bir niyet veya saygısızlık kesinlikle söz konusu değildir bizler açısından. Tüm yararlandığım linkleri 2.bölüm sonunda eklemeyi planlıyordum ama elbet gözden kaçabiliyor bazı durumlar, yanlış anlaşılmalar oluşabiliyor. Bunlar için tekrar özür dileriz. Sizde hoş görürsünüz tecrübe ede ede, daha iyisini yağacağız. İyi niyetlerle çalışmaları gerçektirip, bilgimizin olduğu, elimizden gelen alanlarda okuyucularımıza, çevremize, öğrencilere, büyüklere, topluma kısacası kendimizce faydamız dokunabilecek tüm yerlere, bilimi ve tarihimizi aktarmaya çalışıyoruz… Tekrardan affınıza sığınarak değerli yorumunuz için teşekkür ederim. İyi çalışmalar dilerim.
      Mikail Bayram

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.