Mühendisler İçin Az Bilinen Bir Kariyer Alanı: Periyodik Kontrol (Yetkili Kişi Olmanın Şartları ve 2025 Değişiklikleri)

[bernayildiz]

Merhaba arkadaşlar,

Forumda sık sık "mezun olunca ne iş yapabilirim?" sorusunu görüyorum. Elektrik, makine, inşaat ve ilgili bölümlerden mezun olanlar için pek konuşulmayan ama sürekli iş çıkan bir alan var: iş ekipmanlarının periyodik kontrolü. Bu alanda çalışan biri olarak kısa bir özet paylaşmak istedim.

🔍 Periyodik kontrol nedir?
Fabrikalardaki forkliftler, vinçler, kompresör tankları, jeneratörler, elektrik ve topraklama tesisatları, yangın sistemleri, tezgâhlar ve iş makineleri belirli aralıklarla (çoğu yılda bir) kontrol edilmek zorunda. Dayanak: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin EK-III bölümü. Her ekipman için kontrolün hangi standarda göre ve hangi aralıkla yapılacağı orada yazıyor:

Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.

Yani Türkiye'deki her fabrika, şantiye ve depo bu kontrolleri yaptırmak zorunda; iş sürekli.

👷 Kimler yapabilir?
Yönetmeliğe göre periyodik kontrolü yapmaya yetkili kişi: EKİPNET'e kayıtlı, ilgili branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek tekniker. Hangi ekipmanda hangi branşın yetkili sayıldığı ekipman türüne göre değişiyor. Yetkinliğin sürekliliği, tarafsızlık ve imza yetkisi gibi konuları da içeren ayrıntılı hâli:

Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.

🆕 23 Aralık 2025 değişikliği: EKİPNET
Yönetmelik 23.12.2025'te önemli ölçüde değişti (Resmî Gazete 33116). Mezun olup bu alana girecekler için üç yenilik önemli:

1. Kontrolü yapacak kişi İSG-KATİP içindeki EKİPNET modülüne kayıtlı olmak zorunda. Diplomanız uygun olsa bile kayıt yoksa yetkili sayılmıyorsunuz.
2. Her raporda kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarası bulunmak zorunda.
3. Bazı ekipmanlar (hareket engelliler için kaldırma platformu, buhar kazanları, kablolu taşıma tesisatları, sütunlu çalışma platformları) 1 Ocak 2027'den itibaren yalnızca muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce kontrol edilebilecek. Bu da muayene kuruluşlarının yeni mühendis ihtiyacını artırıyor.

Ayrıntısı:

Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.

⚙ İş pratikte neye benziyor?
Sahada ölçüm ve test, ofiste rapor. Birkaç örnek:

• Elektrik mühendisi için: topraklama direnci, yalıtım direnci, çevrim empedansı, kaçak akım rölesi açma süresi ölçümü. (Forumda kaçak akım koruma şalteri konusu açılmıştı; periyodik kontrolde bu rölenin açma akımı ve süresi test edilip rapora yazılıyor.) Nasıl yapıldığı:
  Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.
  ve
  Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.
• Makine mühendisi için: forklift, vinç, platform gibi kaldırma ekipmanlarında test yükü altında kontrol, basınçlı kaplarda test. Örnek:
  Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.

🏢 Nerede çalışılıyor?
Genellikle muayene kuruluşlarında, yani periyodik kontrol hizmeti veren firmalarda. Bu kuruluşların çoğu TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite ve düzenli denetleniyor; denetimde neye bakıldığını bilmek işe girişte fark yaratıyor:

Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.

📚 Başlamak isteyenlere önerim

• Kendi branşınızdaki ekipmanların EK-III satırlarını ve dayandıkları TS standartlarını öğrenin.
• Ölçüm cihazlarını (topraklama ölçer, izolasyon ölçer, pens ampermetre) tanıyın ve kalibrasyonun neden önemli olduğunu anlayın.
• Bir kontrol formunun nasıl göründüğüne bakın; hangi ekipmanda hangi maddelerin kontrol edildiğini görmek için:
  Linki görmek için izniniz yoktur Giriş yap veya kayıt ol.

Bu alanda staj ya da iş arayan, ya da merak ettiği bir şey olan varsa sorabilir. Sizce üniversitelerde bu konu yeterince anlatılıyor mu?