Ana Sayfa Elementler Berilyum Nedir ve Berilyumun Özellikleri

Berilyum Nedir ve Berilyumun Özellikleri

Berilyum (Be), (1957’ye kadar) glusinyum olarak adlandırılan bir kimyasal elementtir. Berilyum, uzay roketleri ve uydu parçalarını yapmak için kullanılan hafif ve güçlü bir metaldir. 2A grubunda bulunan bir toprak alkali bir metaldir. Berilyum, toz halinde oldukça toksiktir, fakat büyük parçalar halinde nispeten zararsızdır. Berilyum oksit yalıtkan olarak kullanılmaktadır, çünkü elektrik ve ısıyı çok zayıf iletir. Berilyum oksitten yapılan malzemeler seramikler kadar pürüzsüz olabilmektedirler.

periyodik cetvel

Berilyumun Bulunuşu ve Üretimi

Berilyum, oda sıcaklığında oldukça kırılgan olan çelik-gri bir metaldir. Kimyasal özellikleri alüminyuma benzemektedir. Doğada serbest durumda pek bulunmaz. Antik Mısır döneminde beril (Be3Al2(SiO3)6) ve zümrüt aynı mineral olarak biliniyordu. İki mineralin de benzer olduğundan şüphelenilmiş olsa da, bunun kimyasal doğrulaması 18. yüzyılın sonlarına doğru oldu. Zümrüt artık yeşil bir beril çeşididir. Berilyum, Fransız kimyager Nicolas-Louis Vauquelin tarafından beril ve zümrütlerde oksit olarak keşfedildi (1798). Bağımsız olarak Alman kimyager Friedrich Wöhler ve Fransız kimyager Antoine A.B tarafından metal olarak izole edildi (1828).

berilyum izolasyon
berilyum izolasyon

Berilyum Dünya’nın kabuğuna yaygın halde bulunur ve Dünya’nın magmatik kayaçlarında % 0.0002’ye kadar olduğu tahmin edilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri ve Çin berilyumun en büyük üreticileridir; diğer büyük üretici ülkeler arasında Mozambik, Madagaskar ve Portekiz bulunmaktadır.

Berilyum Bileşikleri

Berilyum bütün bileşiklerinde +2 oksidasyon durumuna sahiptir. Genellikle görünümü renksiz ve tatlı bir tada sahiptirler. Bu nedenle elementin eski ismine glusinyum denilmiştir. Küçük parçacıklara bölünmüş metal çözeltisi, toz hali ve duman biçimindeki bileşikleri toksiktir; solunduğunda akciğerlere ciddi boyutlarda hasar verebilir. Berilyum ile çalışan insanlarda akciğer hacminin azalması ve zehirli gaz fosgenin (COCl2) neden olduğu etkilere benzer etkiler bırakır.

Oksijen ile bileşiği berilyum oksittir. (berillia, BeO) Berilyum, yüksek elektriksel dirence ve yüksek ısı yalıtkanlığı ile dielektrik dayanımının olağan dışı bir kombinasyonu sayesinde karakterize edilen yüksek sıcaklıklı bir refrakter maddedir (erime noktası 2,530° C ). Bu özelliği yüzünden roket motorlarında, nükleer enerji reaktörlerinde geniş bir kullanım alanına sahiptir.

Berilyum İzotopları

Berilyumun sadece bir tane kararlı izotopu vardır. Bu izotop Be-9 olarak adlandırılır. Kozmojenik berilyum (Be-10) ise oksijen ve azotun kozmik ışın yayılımı ile oluşur. Berilyum, çözelti içinde pH seviyesi yaklaşık 5.5’ten daha düşük seviyelerdedir. (çoğu yağmur suyunun pH’ı 5’ten daha azdır) Dünya yüzeyine yağmur suyu ile taşınır. Be-10 izotopunun yarılanma ömrü 1,5 milyon yıldır. B-10’a (bor) bozulmadan önce uzun bir süre toprak yüzeyinde birikir. Be-10 yardımıyla, toprak erozyonu, regolitten toprak oluşumu, lateritik toprakların gelişimi, ayrıca güneş aktivitesi ve buzul çekirdeklerinin yaşını incelemek için kullanılmıştır.

Berilyumun Kullanım Alanları

Berilyumun Kullanım Alanları

  • Berilyum, berilyum bakır tel üretiminde bir alaşım olarak kullanılır. (Yüksek miktarda ısı soğurma yeteneğine sahiptir.) Berilyum-bakır alaşımları, elektriksel ve ısıl iletkenlikleri, yüksek mukavemet ve sertlikleri, manyetik olmayan özellikleri, iyi korozyon ve yorulma direnci ile birlikte çok çeşitli uygulamalarda kullanılır. Bu uygulamalar şunları içerir: nokta kaynak elektrotları, yaylar, kıvılcım çıkarmayan aletler ve elektrik kontakları.
  • Sertlik, hafiflik ve geniş bir sıcaklık aralığına olan dayanımı yüzünden; saf berilyum ve alüminyum-berilyum metal matris kompozitleri, savunma ve havacılık endüstrisinde, yüksek hızlı uçaklarda, füzelerde hafif yapı malzemeleri olarak kullanılır. Uzay araçları ve haberleşme uydularında da kullanılmaktadır.
  • Berilyum ayrıca jiroskoplar, çeşitli bilgisayar donanımları, saat yayları ve hafiflik-sağlamlık ve boyutsal kararlılık gerektiren aletlerin yapımında da kullanılır.
  • Berilyum mikroskobik entegre devreler üretimi için kullanılır.
  • İnce berilyum levha tabakaları, görünür ışığı filtrelemek ve sadece X ışınlarının tespit edilmesinde kullanılır.
  • Düşük bir termal nötron soğurma alanı olduğundan, nükleer enerji endüstrisinde nötron reflektörü ve düzenleyici olarak kullanır.
  • Berilyum bileşikleri bir zamanlar flüoresan aydınlatma lambalarında da kullanıldı, ancak bu kullanım, tüpleri üreten işçilerdeki berylliosis (bir tür akciğer hastalığı) görülmesi nedeniyle kesildi.

Berilyumun Özellikleri

Genel Özellikleri
Sembol Be
Atom numarası 4
Grup 2A, Alkali Toprak Metal
Yoğunluk, Sertlik 1848 kg/m3, 5.5
Görünüm beyaz-gri metalik
Atom Özellikleri
Atom ağırlığı 9.01218 amu
Atom yarıçapı 112 pm
Kovalent yarıçapı 90 pm
Van der Waals yarıçapı Bilinmiyor
Elektron konfigürasyonu [He]2s2
es başına enerji miktarı 2, 2
Oksidasyon derecesi 2 (amfoterik)
Kristal yapısı Altıgen
Fiziksel Özellikleri
Maddenin hali Katı (diyamanyetik)
Erime noktası 1551.15 K
Kaynama noktası 3243.15 K
Molar hacim 4.85 ×10-6 m3/mol
Buharlaşma ısısı 292.40 kJ/mol
Füzyon ısısı 12.20 kJ/mol
Buhar basıncı 4180 Pa
Ses hızı 13000 m/s
Diğer Özellikleri
Elektronegativite 1.57 (Pauling ölçeği)
Özgül ısı kapasitesi 1825 J/kg*K
Elektriksel iletkenlik 31.3 106/m ohm
Termal iletkenlik 201 W/m*K
1. iyonlaşma potansiyeli 899.5 kJ/mol
2. iyonlaşma potansiyeli 1757.1 kJ/mol
3. iyonlaşma potansiyeli 14848.7 kJ/mol

pm: Picometre

Berilyum absorpsiyon spektrumu

Berilyum absorpsiyon spektrumu

Berilyum emisyon spektrumu

Berilyumun Atomik Yapısı

Berilyumun Atomik Yapısı

Berilyumun Dağılımı

  • Evren: % 1×10-7 oranında berilyumdan oluşmaktadır.
  • Güneş: % 1×10-8 oranında berilyumdan oluşur
  • Okyanus: % 6×10-11 oranında berilyumdan oluşmaktadır.
  • İnsan vücudu: % 4×10-8 oranında berilyumdan oluşur
Önceki İçerikSilisyum Teknolojisi Bitiyor mu?
Sonraki İçerikLidar Nedir
Oğuzhan Mallı
Oğuzhan Mallı
Merhabalar, ben Oğuzhan Mallı Mühendis Beyinler sitesinin kurucusuyum. Yazılarımda yaptıklarımla, düşüncelerimle ilgili pek çok şey bulabilirsiniz. Yorumlarınız, düşünce ve tavsiyeleriniz benim için çok önemli. Vakit ayırıp bıraktığınız her bir yorum için teşekkür ederim.

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.

koseni-sec-yazar-ol

Diğer Elementler

Yeni Yazılar

Popüler Yazılar