Ana Sayfa Elementler Oksijen Nedir ve Oksijenin Özellikleri

Oksijen Nedir ve Oksijenin Özellikleri

Oksijen, (“Octium”) periyodik tabloda 16A grubunda bulunan 8 atom numarasına sahip kimyasal bir elementtir. Element çok yaygındır, sadece Dünya’da değil, evrende de bulunur. metalik olmayan kimyasal elementi. Dünyadaki oksijen molekülü (O2) (genellikle serbest oksijen olarak adlandırılır) termodinamik olarak kararsızdır. Oksijen, canlı organizmalar için gerekli olan ve hayvanlar tarafından karbondiokside (CO2)dönüştüren, renksiz, kokusuz, tatsız bir gazdır; bitkiler de karbon kaynağı olarak karbondioksit kullanır ve oksijeni atmosfere geri dönüştürür. Oksijen, hemen hemen bir çok elementle reaksiyona girerek yeni bileşikler oluşturur; birçok durumda, bu süreçlere ısı açığa çıkar ve bu gibi durumlara yanma denir. En önemli bileşiği sudur (H2O).

periyodik cetvel

Oksijenin Özellikleri Nelerdir

Normal şartlar altında oksijen, iki oksijen atomundan oluşan bir gaz olarak bulunur, kimyasal formül O2‘dir. Oksijen, fotosentez sırasında bitkiler tarafından üretilen havanın önemli bir bileşenidir ve hayvanların solunumu için gereklidir. Oksijen kelimesi Yunanca iki kelimeden, Yunanca “oxus” ve “geinomai” den türetilmiştir. Genel kütlenin yüzde 46’sını oluşturan oksijen, Dünya’nın kabuğundaki en bol elementtir. Atmosferdeki hacimce oksijen oranı yüzde 21, deniz suyunda ağırlıkça yüzde 89’dur.

Oksijenin Genel Özellikleri
Sembol, Atom Numarası Oksijen, O, 8
Grup ametaller
Grup, Periyod, Blok 16 (VA), 2 , p
Yoğunluk, Sertlik 1.429 kg/m3(273K), NA
Görünüm renksiz
Oksijenin Atom Özellikleri
Atom ağırlığı 15.9994 amu
Atom yarıçapı 60 (48) pm
Kovalent yarıçapı 73 pm
Van der Waals yarıçapı 152 pm
Elektron konfigürasyonu [He]2s22p4
es başına enerji miktarı 2, 6
Oksidasyon derecesi -2, -1 (nötr)
Kristal yapısı kübik
Oksijenin Fiziksel Özellikleri
Maddenin hali gaz (paramanyetik)
Erime noktası 50.35 K (-368.77 °F)
Kaynama noktası 90.18 K (-297.08 °F)
Molar hacim 17.36 ×10-6 m3/mol
Buharlaşma ısısı 3.4099 kJ/mol
Füzyon ısısı 0.22259 kJ/mol
Buhar basıncı
Ses hızı 317,5 m/s, 293 [K]
Oksijenin Diğer Özellikleri
Elektronegativite 3.44 ((Pauling ölçeği))
Özgül ısı kapasitesi  920 J/(kg*K)
Elektriksel iletkenlik
Termal iletkenlik 0.02674 W/(m*K)
1. iyonlaşma potansiyeli 1313.9 kJ/mol
2. iyonlaşma potansiyeli 3388.3 kJ/mol
3. iyonlaşma potansiyeli 5300.5 kJ/mol
4. iyonlaşma potansiyeli 7469.2 kJ/mol
SI sistemi kullanılmıştır.

 

Oksijen Ne Zaman Bulundu

Oksijen, 1772 yılında İsveçli bir kimyager Carl Wilhelm Scheele tarafından potasyum nitrat, cıva oksit ve diğer birçok maddeyi ısıtarak elde edildi.

Carl Wilhelm Scheele

Bir İngiliz kimyager Joseph Priestley, 1774 yılında merkürik oksidin veya diğer bir deyişle civa oksidin (HgO) termal ayrışmasıyla oksijeni bağımsız olarak keşfetti ve bulgularını Scheele’nin yayınlanmasından üç yıl önce aynı yıl yayınladı. 1775-80’de Fransız kimyager Antoine Lavoisier, o zamana kadar kabul edilmiş olan filojiston teorisini (şimdi bir geçerliliği yok) göz önüne alarak kayda değer bir içgüdü ile oksijenin solunum ve yanmadaki rolünü yorumladı; birçok farklı madde ile birleşerek asit oluşturma eğilimine dikkat çekti ve buna göre Yunanca “asit oluşturucu” kelimesinden oxygène(oksijen) adını verdi.

Oksijenin Allotropları

Oksijenin iki allotropik formu vardır, diyatomik (O2) ve triatomik (O3, ozon). Diyatomik formun özellikleri, altı elektronun atomları bağladığını ve iki elektronun eşleşmediğini ve oksijenin paramanyetizmasını açıkladığını gösterir. Ozon molekülündeki üç atom düz bir çizgi boyunca uzanmaz.

Ozon

Ozon, aşağıdaki denkleme göre oksijenden üretilebilir:

ozon denklemi

Süreç, yazıldığı gibi endotermiktir (ilerlemesi için enerji sağlanmalıdır); ozonun tekrar diatomik oksijene (O2) dönüşümü, geçiş metallerinin veya oksitlerinin varlığı ile desteklenir. Saf oksijen kısmen sessiz bir elektrik deşarjı ile ozona dönüştürülür; reaksiyon ayrıca 250 nanometre (nm, nanometre, 10−9 metreye eşit) dalga boylarındaki ultraviyole ışığın emilmesi ile de sağlanır; bu işlemin üst atmosferde meydana gelmesi, Dünya yüzeyinde yaşam için zararlı olabilecek radyasyonu ortadan kaldırır. Jeneratör odalarında olduğu gibi, elektrikli ekipmanların kıvılcımının olduğu kapalı alanlarda ozonun keskin kokusu fark edilir. Ozon açık mavidir; yoğunluğu havanın yoğunluğunun 1.658 katıdır ve atmosfer basıncında -112 ° C (−170 ° F) kaynama noktasına sahiptir. Ticari olarak ozon, kimyasal bir reaktif olarak, dezenfektan olarak, kanalizasyon arıtma, su arıtma ve ağartma tekstillerinde kullanılmıştır.

Oksijenin Üretim Yolları

Oksijen için seçilen üretim yolları, istenen elementin miktarına bağlıdır. Laboratuvar prosedürleri aşağıda gösterilmiştir:

1. Potasyum klorat veya potasyum nitrat gibi bazı tuzların termal ayrışması:

 

Oksijenin Üretim YollarıPotasyum kloratın ayrışması, geçiş metallerinin oksitleri tarafından katalize edilir; manganez dioksit (pirolusit, MnO2) sıklıkla kullanılır. Oksijenin üretimini gerçekleştirmek için gerekli sıcaklık katalizör tarafından 400 ° C’den 250 ° C’ye düşürülür.

2. Tuz veya asit içeren suyun elektrolizi (elektrik akımının iletildiği iyon dengesi):

elektroliz

3. Ağır metal oksitlerin termal ayrışması:

termal ayrışma

4. Metal peroksitlerin veya hidrojen peroksidin termal ayrışması:

hidrojen peroksidin termal ayrışması

Elektronegatifliği nedeniyle, oksijen hemen hemen diğer tüm elementlerle (orijinal oksidasyon tanımının kaynağı olan) kimyasal bağlar oluşturur. Oksidasyon olasılığından kaçan tek elementler soy gazlardan birkaçıdır. Bu oksitlerin en ünlüsü elbette hidrojen oksit veya sudur (H2O). İyi bilinen diğer örnekler arasında karbondioksit (CO2), alkoller (R-OH), aldehitler, (R-CHO) ve karboksilik asitler (R-COOH) gibi karbon ve oksijen bileşikleri yer alır. Kloratlar (ClO3), perkloratlar (ClO4)), kromatlar (CrO42-), dikromatlar (Cr2O72), permanganatlar (MnO4) ve nitratlar (NO3) gibi oksijenli radikaller kendi başlarına güçlü oksitleyici faktörlerdir.

Oksijen Karşısında Alınabilecek Önlemler

Oksijen, yüksek kısmi basınçlarda toksik olabilir. Ozon (O3), hidrojen peroksit, hidroksil radikalleri ve süperoksit gibi bazı oksijen türevleri de oldukça toksiktir. Vücut bu toksik türlere karşı koruma mekanizmaları geliştirmiştir. Örneğin, doğal olarak oluşan glutatyon, normalde hemoglobinin bir parçalanma ürünü olan bilirubin gibi bir antioksidan görevi görebilir. Yüksek konsantrasyonlu oksijen kaynakları hızlı yanmaya meyillidir ve bu nedenle yakıtların içeriklerinde kullanılır, yangın ve patlama riskleri vardır. (kloratlar, perkloratlar, dikromatlar vb.) Yüksek oksidatif potansiyele sahip bileşikler genellikle kimyasal yanıklara neden olabilir.

Oksijenin Atomik Yapısı

oksijenin atomik yapısı

Moleküler olarak (O2), normal (ortam) sıcaklıklarda ve basınçlarda özellikle reaktif değildir. Atomik olarak O, çok daha reaktiftir. Ayrılma enerjisi (O2 → 2O) mol başına 117.2 kilokaloridir. Ek olarak bu bilgiyi de ekleyelim: Evren’in %1’i, Güneş’in %0.9’u Dünya okyanuslarının %86’sı insan vücudunun %61′ oksijen oluşmaktadır.

Oğuzhan Mallı
Oğuzhan Mallı
Merhabalar, ben Oğuzhan Mallı Mühendis Beyinler sitesinin kurucusuyum. Yazılarımda yaptıklarımla, düşüncelerimle ilgili pek çok şey bulabilirsiniz. Yorumlarınız, düşünce ve tavsiyeleriniz benim için çok önemli. Vakit ayırıp bıraktığınız her bir yorum için teşekkür ederim.

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.

Elementlerin Özellikleri

Oksijen Nedir ve Oksijenin Özellikleri

Oksijen, ("Octium") periyodik tabloda 16A grubunda bulunan 8 atom numarasına sahip kimyasal bir elementtir. Element çok yaygındır, sadece Dünya'da değil, evrende de bulunur. metalik...

Azot Nedir ve Azotun Özellikleri

Yazımızın konusu azot nedir ve azotun özellikleri. Azot (N), periyodik tabloda 15A grubunda olan, atom numarası 7 olan, metalik olmayan bir elementir. Azot, gezegenimizin...

Karbon Nedir ve Karbonun Özellikleri

Karbon doğada bulunan en yaygın bir elementlerden biridir. Karbon sembolü C olup atom numarası (proton sayısı) 6 olan kimyasal bir elementidir. Periyodik tabloda 14....

Yeni Yazılar

Otonom Araçlar

Otonom araçlar, sahip olduğu donanımsal ve yazılımsal sistemleri kullanarak çevresini algılayabilen ve insan müdahalesi olmadan çalışabilen araçlar olarak tanımlanabilir. Otonom aracın çalışması sırasında, bir...

Maskenin Kalitesi Nasıl Anlaşılır

Tıbbi amaçlı olarak kullanılan birçok maske türü mevcuttur ancak hepsinin ortak bazı özellikleri bulunmaktadır. Bu yazımızda medikal maskelerin kalitesi nasıl anlaşılır, medikal maske alırken...

Meltblown Maske Kumaşı Nasıl Anlaşılır

Pandemi döneminde önemi giderek artan maskelerin bizi ne kadar koruyabildiğine dair herkesin aklında belirli başlı sorular gelmektedir. Bu makalede genel olarak en çok tercih...

Kolonya mı El Dezenfektanı mı?

Kolonya ve el dezenfektanları arasındaki fark nedir? Antiseptik özelliği hangisinde daha fazladır? Kolonya Kolonya, su ve çeşitli esans karışımları ile yüzde 60 ile 80 arasındaki oranlarda...