Ana Sayfa Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Faraday indüksiyon Kanunu Nedir

Faraday indüksiyon Kanunu Nedir

Merhabalar bu yazım indüksiyon kanunu nedir başlık adı altında olacak. Manyetik alanı değiştirerek bir emk’in nasıl oluştuğunu anlamak için, aşağıdaki şekil 1’de olduğu gibi galvanometreye bağlanmış bir tel halkayı ele alalım. Bir mıknatıs halkaya doğru yaklaştırıldığı zaman, galvanometrenin ibresi, şekil a da gösterildiği gibi belli bir miktar sağa doğru sapar. Mıknatıs, halkadan uzaklaştırılırsa ibre, c de gösterildiği gibi ters yönde sapar. Mıknatıs halkaya göre hareketsiz olduğu zaman (b) hiç bir sapma gözlenmez. Son olarak, durgun halde tutulan mıknatısa yaklaşan veya uzaklaşan yönde, halka hareket ettirilirse, ibre yine sapar. Bu gözlemlerden, halkanın mıknatısın halkaya göre hareket halinde olduğunu “öğrendiği” sonucuna varırız; çünkü manyetik alanın şiddetinde ortaya çıkan bir değişim algılamaktadır. Böylece, akım ile değişen manyetik alan arasında bir ilişkinin var olduğu görülür.

galvonometre
Şekil 1

İndüksiyon Kanunu Nedir

Devrede hiç batarya olmasa bile, devrede bir akımın başladığı gerçeği göz önüne alındığında bu sonuçlar oldukça ilginçtir! İndüklenmiş emk tarafından meydana getirildiği için, böyle bir akıma indüklenmiş akım denir.

Şimdi, aşağıdaki şekilde Faraday tarafından yapılan bir deneyi tanıtalım. Bi­rincil bobin bir anahtar ve bataryaya bağlanmıştır. Bu bobin, bir halkanın etrafına sarılmıştır ve anahtar kapatıldığı zaman bu bobindeki akım bir manyetik alan oluşturur. İkincil bobin de bu halkanın etrafına sarılmış olup, galva­nometreye bağlanmıştır. İkincil devrede herhangi bir batarya yoktur ve ikincil bobin birincil bobine bağlı değildir. İkincil devrede gözlenen herhangi bit akım, bazı dış etkenler tarafından oluşturulmak zorundadır.

indüksiyon kanunu nedir
Şekil 2

Şekil 2’de Faraday’ın deneyi. Soldaki ilk devrede bulunan anahtar kapatıldığında, sağdaki ikinci devrede bulunan galvanometre sapma gösterir. İkincil devrede oluşan emk bu devrede ki bobin içinden geçen manyetik alanın değişmesiyle gerçekleşir.

Şekil 1 (a)‘da mıknatıs, galvanometreye bağlı bir tel halkaya doğru hareket ettirildiği zaman, galvanometre şekilde görüldüğü gibi sapar; bu da halkada bir akımın oluştuğunu gösterir, (b) Mıknatıs sabit tutulduğu zaman, mıknatıs halkanın içinde bile olsa, oluşan herhangi bir akım yok­tur. (c) Mıknatıs, halkadan uzaklaştırıldığı zaman, oluşan akımın yönü (a) da gösterilenin zıt yö­nünde, yani galvanometre zıt yönde sapar. Mıknatısın hareket yönünü değiştirmek, hareket yoluyla oluşturulan akımın yönünü değiştirir.

ilk bakışta, ikincil devrede hiç bir akımın gözlenemeyeceği tahmin edilir. Fakat, birincil devredeki anahtar aniden kapatıldığı veya açıldığı zaman oldukça şaşırtıcı birşeyler olur. Birincil devredeki anahtar kapatıldığı anda, ikin­cil devredeki galvanometre bir yöne sapar ve sonra sıfır konumuna geri döner. Anahtar açıldığı an, galvanometre zıt yönde sapar ve tekrar sıfır konumuna geri döner.

indüksiyon kanunu

Son olarak, birincil devrede kararlı bir akım olduğu zaman ya da hiçbir akım olmadığı zaman galvanometre sıfır konumunda kalır. Bu deneyde neler olduğunun anlaşılması için dikkat edilecek ilk nokta, anahtar kapatıldığı zaman, birincil devredeki akımın, bu devrenin bulunduğu bölgede bir manyetik alan oluşturması ve bu manyetik alanın da ikinci devreye nüfuz etmesi gerçeğidir. Dahası anahtar kapatıldığı zaman birincil devredeki akım tarafından oluşturulan manyetik alan belirli bir zaman aralığında sıfırdan belli bir değere çıkar ve ikincil devrede bir akım oluşturan işte bu değişken manyetik alan­dır.

Bu gözlemlerin ardından Faraday, devrede (bizim düzenekte ikincil dev­re ) bir elektrik akımının oluştuğu sonucuna vardı. Oluşan bu akım, ikincil devreden geçen manyetik alan değiştiği sürece, sadece kısa bir zaman varlığını gösterir. Manyetik alan kararlı bir değere ulaştığı anda ikincil devredeki akım sıfıra düşer. Gerçekte, ikincil devre, sanki kendisine kısa bir an bir emk kayna­ğı bağlanmış gibi davranır. Sonuçta şu yargıya varılır: manyetik alanı değiştire­rek, ikincil devrede indüklenmiş bir emk üretilir.

Michael Faraday Kimdir? (1791-1867)

michael faraday kimdirMichael Faraday (1791-1867), 1800 lü yılların en büyük deneysel bilim adamı olarak bilinen bir İngiliz fizikçi ve kimyacısıdır. Elektriğe katkıları; elektrik motoru, elektrik jeneratörü ve transfor­matörün icadından başlayarak elektro­manyetik indüksiyon ve elektroliz yasala­rını kapsar. Dini duygulan nedeniyle İngi­liz ordusu için zehirli gaz hazırlanması projesinde görev almayı reddetti.

Şekil 1 ve şekil 2 de gösterilen deneylerin ortak bir noktası var. Her bir dunumda devreden geçen manyetik akı zamanla değiştiğinde, devrede emk oluşmaktadır. Genel olarak, indüklenmiş akımlar ve emk’leri içeren böyle deneyleri özetleyen genel ifade şöyledir:

[box type=”success” align=”alignleft” class=”” width=””]”Bir devrede indüklenen emk, devreden geçen manyetik akının zamana göre türevi ile doğru orantılıdır.”[/box]

Faraday indüksiyon kanunu olarak bilinen bu ifade şöyle yazılabilir:

indüksiyon kanunu

faraday indüksiyon kanunu
Formül 1

Aşağıdaki formül ise devreden geçen manyetik akıdır.

Devre, aynı alana sahip N tane sanımdan oluşursa ve QB de bir sarımdan geçen manyetik akı olursa, her sarımda bir emk oluşur; böylece bobinde yani devrede oluşan toplam emk aşağıdaki ifade ile verilir:

bir sarımdan geçen manyetik akı
Formül 2

Formül 1 ve formül 2 eşitliklerindeki eksi işaretinin fiziksel önemi büyüktür ve şekil 3‘te tartışılacaktır.

Şekil 3 teki gibi, A alanına sahip bir ilmeğin, düzgün bir B manyetik ala­nı içinde bulunduğunu kabul edelim. Bu ilmekten geçen akı BAcosQ ya eşittir; buradan indüklenmiş emk şöyle ifade edilebilir:

indüklenmiş emk
Formül 3

faraday indüksiyon kanunu nedir
Şekil 3

Bu ifadeden, emk nin devrede pek çok yolla indüklenebileceğidir görülmektedir.

  • B nin büyüklüğü zamanla değişebilir.
  • İlmeğin çevrelediği alan zamanla değişebilir
  • B ile ilmeğin normali arasındaki 6 açısı zamanla değişebilir.

Yukarıdakilerin herhangi bir birleşimi oluşabilir.

Soru: formül 3 te, bir mıknatısın kuzey kutbu, ilmek düzlemine dik olan ve merkezinden geçen eksen boyunca, ilmeğe doğru hareket ettirildiği zaman oluşan emk’ı hesaplamak için kullanılabilir. Güney kutup ilmeğe doğru hareket ettirildiği zaman, denklemde hangi değişiklikler gereklidir? Bizler ile yorum kısmından cevaplarızı paylaşabilirsiniz.

arıcılık malzemeleri
Oğuzhan Mallı
Oğuzhan Mallı
Merhabalar, ben Oğuzhan Mallı Mühendis Beyinler sitesinin kurucusuyum. Yazılarımda yaptıklarımla, düşüncelerimle ilgili pek çok şey bulabilirsiniz. Yorumlarınız, düşünce ve tavsiyeleriniz benim için çok önemli. Vakit ayırıp bıraktığınız her bir yorum için teşekkür ederim.

5 Yorum

guest
5 Yorum
Newest
Oldest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Anonim

Akışkanın artıp azalan hızına göre endüklenen voltaj da artıp, azalıyor. Buna ilişkin bir grafik oluşturuluyor. Hangi voltajın hangi hıza karşılık geldiği belirleniyor. Hata payı mutlaka var.

fatmanur

tesekkur ederim yaziniz icin. Cok basarili olmus.

tarık tekin

B = 10 sin(400πt)i
ˆmT ile ifade edilen bir magnetik alanda
2 ) 10ˆ 10 ˆ A = ( i + j cm ! ile ifade edilen yüzeyden geçen magnetik akıyı
hesaplayınız. Faraday’ ın indüksiyon yasasına göre bu magnetik alanın
indükleyeceği elektrik voltajını hesaplayınız. n yazan yerde pi var 10 sayıların üstünde ki şapklar ive j ye ait çözemiyorum yardım edin

ercan

Faraday indiksiyon kanunu ile elektromayetik debimetre yapıyorlar. Orada akışkanın hızını nasıl hesaplıyorlar acaba?

Selahattin Besen

İlk defa bugün sayfanızı gördüm. gerçekten ilk intibam olumlu. Vakit buldukça girip detaylı incelemek isterim.
Yaşım 63 . ODTU kimya bölümü mezunuyum.

Yazar Ol arıcılık malzemeleri

Yeni Yazılar

Ülkemizdeki Kara Delikler: Obruklar

Doğal afetler çoğunlukla dünyanın doğal işleyişinden kaynaklansa da insan faktöründen de etkilenen süreçlerdir ve sonrasında ekonomik, sosyal ve fiziksel kayıplara sebep olabilirler. İnsan faktörüyle tetiklenen...

Sürdürülebilir Moda Nedir

“Bitmeyen çılgın indirim günleri, haftanın fırsatları, %70’e varan indirimler.. “ gibi sözleri sizler de eminim çok duymuşsunuzdur. Bu tarz indirim adı altında aslında ihtiyacımız...

Hayvancılık ve Küresel İklim Değişikliği

Atmosfere salınan CO2, CH4, N2O, CFC, O3 ve CO gibi ısıyı tutan gazlar sera etkisi yaparak küresel ısınmaya sebep olurlar. 20. Yüzyılın ortalarından beri...

Blockchain (Blok Zinciri) Teknolojisi ve Bitcoin

Bitcoin Nedir? Çıktığı günden bu yana, gerek işlem hacmi gerekse piyasa değeri açısından değerine değer katan Bitcoin, son yılların fenomen olgusu haline gelmiştir. Peki...

Mühendislik Maaşları

İnşaat Teknolojisi Bölümü Maaşları

İnşaat teknolojisi bölümü inşaat sektörünün giderek gelişmesiyle beraber ortaya çıkan bir bölümdür. Bölümden mezun olanlar çeşitli kurumlar da ve iş sahalarında iş bulabilir. İnşaat...

Tekstil Mühendisliği‎ Maaşları

Tekstil Mühendisliği, üniversiteye hazırlanan birçok öğrenci aynı zamanda meslek dalı seçimi yapmak için de detaylı araştırmalar yapmaktadır. En fazla merak edilen meslek gruplarından bir tanesi...

Elektrik Elektronik Mühendisliği Maaşları

Merhabalar bu yazımda elektrik elektronik mühendisliği maaşları hakkında internetten yaptığım bazı araştırmalar sonucu edindiğim bilgiler doğrultusunda sizlere bilgi vereceğim. Bu bölümü bitiripte çalışan arkadaşlar...

Biyomedikal Mühendisliği‎ Maaşları

Biyomedikal mühendisi, tüm biyolojik alanlarda ve özellikle tıp alanında kullanılan elektronik aletlerin yapımından, geliştirilmesinden ve işletilmesinden sorumlu kişidir. Bu meslek grubunda da görev ve...
5
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x