Döner Sondaj Yöntemi

9061
döner sondaj yöntemi nedir

Merhaba arkadaşlar bu yazımızda sizlere döner sondaj nedir ve döner sondaj yöntemlerini anlatacağız. Darbe ve baskı(yük) altında, düşük hızda dönen bir matkabın dişleri ile formasyonu parçalaması sonucunda formasyon kırıntılarının hava aracılığıyla kuyu dışına atılması işlemidir.

Döner-Darbeli sondaj yöntemi genellikle zor, çok zor ve aşırı zor delinebilen formasyonların delinmesinde kullanılmaktadır. Bu yöntemde darbe ile parçalama işlemi egemen olup, ilerleme darbe ve dönme aracılığı ile sağlanmaktadır. Bu yönteme havalı sondaj yöntemi de denilmektedir.

Döner-Darbeli sondaj yöntemi derin ve çok derin sondajlarda uygulanmaz.

Derinliğe göre sınıflandırma

  1. Çok sığ sondajlar <100 m
  2. Sığ sondajlar 100 m – 1000 m
  3. Derin sondajlar 1000 m – 4000 m
  4. Çok derin sondajlar > 4000 m
  5. Kuyu çapına göre sınıflandırma
  6. Dar çaplı sondajlar <6 inç (152.4 mm)
  7. Geniş çaplı sondajlar 6 inç – 24 inç (609.6 mm)
  8. Çok geniş çaplı sondajlar > 24 inç

Döner Sondaj

döner sondaj yöntemi

Döner-Darbeli sondaj yöntemi, darbenin matkaba iletme şekline göre;

  • Kuyudibi
  • Yerüstü çekiçli yöntem olmak üzere ikiye ayrılır.

Değişik formasyonlarda yaşanan sondaj güçlüklerini önlemek, her tür formasyonu güvenli bir şekilde delebilmek ve örnek alınabilmesini sağlamak amacıyla ;

  • Koruma borusu eşliğinde
  • Burgulu sondaj
  • Ters dolaşımlı kuyudibi tabancası gibi özel yöntemlerde vardır.

Baskı(yük) altında dönen bir matkabın kesici dişleri aracılığıyla formasyonu parçalaması sonucu oluşan formasyon parçalarının bir
dolaşım sıvısı (çamur veya su) ile dışarı atılması işlemidir. Bu yöntemde dönme ile koparma işlemi egemen olup, ilerleme baskı
ve tork aracılığı ile sağlanmaktadır.

Döner sondaj yöntemi, sondaj sıvısının dolaşım şekline göre;

1. Düz dolaşımlı döner sondaj yöntemi

Bu yöntemde, sondaj sıvısı olarak genellikle çamur kullanılmaktadır. Pompa ile havuzdan alınan sıvı takım içerisinden geçerek kuyu duvarı ile takım arasındaki boşluktan yükselir ve kuyu dışarısına çıktıktan sonra kanallar aracılığı ile tekrar havuza gönderilir.

2.Ters dolaşımlı döner sondaj yöntemi

Bu yöntemde, sondaj sıvısı olarak genellikle çamur kullanılmaktadır. Havuzdaki çamur, yerçekimi ve kanallar vasıtasıyla kuyu ağzına gelir. Takım ve kuyu duvarı arasından kuyu tabanına kadar iner ve kuyuyu doldurduktan sonra matkap deliklerindentakım içerisine girer. Takım içerisine giren çamur bir pompa aracılığı ile emilerek tekrar havuza boşaltılır.

Döner Sondaj Yönteminin Ana Bileşenleri

Sondaj yöntemleri içerisinde en gelişmiş olanı ve en çok uygulanan yöntem döner (Rotary) sondajdır.

Döner sondajda, dönme hareketinin yön değiştiriş biçimi 3 ayrı ekipman aracılığı ile olabilir;

  • Döner Masa
  • Döner Kafa
  • Morset

Vinç Sistemi

Döner sondajda, matkabın kuyunun uç noktasına kadar taşınması gereklidir. Bu amaçla, sondajda hem güç aktarımı hem de bağlantı işlemlerini sağlamak için bir vinç sistemine gereksinim duyulmakatdır. Sondaj donanımlarında, vincin uyguladığı çekme kuvvetini ve hareketini boru dizilerine iletmek üzere halat ve makaralardan oluşan palanga düzenekleri kullanılır.

Bir sondaj donanmı üzerinde, sığ sondaj makinalarında daha az sayıda olabilirse de genellikle 3 tambur bulunur.

  1. İş (Cer) Tamburu: Sondaj dizisini(takımı) taşıyan kancanın bağlı olduğu, iş halatını taşıyan tamburdur. İş tamburu en dayanıklı tamburdur.
  2. Yardmcı Tambur:Delme işlemi dışındaki yardımcı işlerde kullanılan tamburdur.
  3. El Tamburu: Küçük kapasiteli yükleri taşımak amacıylakullanılan tamburlardır. Bu tambura kedi başı da denilmektedir.

Güç aktarma sistemi
Sondaj donanımının güç kaynağı olan elektrikli veya dizel motor/motorlardan alınan hareket; dönme, dolaşım ve vinç sistemlerine ve bunların elemanarına sondaj dizisi ve aktarma organları ile iletilir.

İlgili Videolar: 



Sondaj sırasında kaza olan bir video.




Yrd.Doç.Dr. Ahmet H. Deliormanlı notlarından yararlanılarak hazırlanmıştır.

Önceki İçerikVipukirves Balta
Sonraki İçerikKokunun Cazibesi
Oğuzhan Mallı
Merhaba Ben Oğuzhan Mallı Mühendis Beyinler sitesinin kurucusuyum, Bir süre Karadeniz Teknik Üniversitesinde Elektrik ve Elektronik mühendisliği okuduktan sonra, yurtdışında eğitimime devam etmekteyim. Advanced seviyesinde İngilizce ve Rusça bilmekteyim. Yazılarımda yaptıklarımla, düşüncelerimle ilgili pek çok şey bulabilirsiniz. Yorumlarınız, düşünce ve tavsiyeleriniz benim için çok önemli. Yalnızca “Merhaba, buralardaydım.” demek için dahi olsa vakit ayırıp bıraktığınız her bir yorum için çok teşekkür ederim.

2 Yorum

  1. Mühendis beyinler ailesi
    Çalışmalarım umarım alakanıza uygundur.
    Kanser nedeni ile ölmeden her bildiğimi paylaşıyorum.
    Benimle kaybolmasınlar.
    Çok açılı sondaj:
    Dünyanın su enerji çevre sorunlarını çözecek mükemmel bir projedir.
    Türk mühendislerinin onur çalışması olacaktır.
    Bu model tek bir sondaj kulesi ile 10 km çaplı alanda 10 km derinlikteki kaya tabakasına 1000 adet sondaj yapmaya olanak tanır. Derin sondaj süresi ve maliyeti düşer. Yer kabuğundan elde edilecek ısı ile deniz suyu buharlaştırılarak içme suyu ve elektirik üretilir. Kömür petrol kullanımından kurtulunur. Tek ünite ile sıcak su ihtiyacı sera için gerekli buhar ısı ve aydınlatma sağlanır. Başka gezegenlerde yaşam kurmak için mükemmel bir deneydir.
    Yer kabuğu ısısı sürekli emildiği için aynı maliyet ve boydaki Güneş enerji sistemlerinden 12 kat fazla elektirik üretir. Güneş doğuş hava durumu 50 derece sera ısısı – Yer kabuğu 7 24 çalışma 200 derece ısı
    Avusturulayada kurulacak 100 metre çap 1000 metre boy Güneş kulesi temel alınır.
    Samsun 19 mayıs ve Antalya pırıltı kuleleri inşa edilir.
    Samsun kulesi betonarme Antalya kulesi çelik ve camdan yapılır. Antalya kulesi Güneş altında gökkuşağı gibi parlar.
    Kule çevresine 100 200 300 metre mesafelerde dairesel ray dizilir. Bu kalın raylar üzerinde kuleye bağlı platformlar vardır.
    Platformlar 12 kol ile aynı anda 36 noktadan 1000 metrelik borularla sondaj yapar.
    Sondaj açısı 7 12,5 25 derece nedeni ile dipte mesafe km aralık olacaktır.
    Sondaj boruları iç içe geçen iki başlık içerir. Birbirlerinin zıt yönde dönerler. Griskopik olarak sapmadan sondaj yaparlar.
    Sondaj hem hassas hem hızlıdır. 10 km derinliğe 10 12 parça halinde ulaşılır.
    Sondaj tamamlanınca platformlar ray üzerinde kaydırılarak sondaj noktası değiştirilir ve 1000 adet e kadar tamamlanır.
    Yer kabuğu ısısı yağ dolaşımı ile emilerek deniz suyunu buharlaştırma amacı ile kullanılır. Atıl ısı kalorifer banyo sera amaçlı kullanılır. Avusturalya Güneş kulesi 1000 mw saat güç üretirken Smasun ve Antalya kulesi 12000 mw güç üretecek Demir çelik krom alüminyum bakır için gerekli elektirik üretimini sağlayacak ekonomik kalkınma getirecektir.
    Örnek çalışmalarım enerjimerkezim.blogspot. com ve kemalbeziroglu.wordpress. com

  2. merhabalar karadeniz teknik üniversitesi maden mühendisliği 4. sınıfta okuyorum. Darbeli sondaj ile alakalı sunum yapmam gerekiyor 2 gün sonra. Bilgi konusunda yardımcı olabilir misiniz?

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.