Ana Sayfa Matematik H4 Saati ve Matematiksel Dalgalar

H4 Saati ve Matematiksel Dalgalar

18. yüzyıl ve daha önceki yıllarda bir geminin ya da deniz yolu aracının gideceği yeri hesaplaması oldukça zor bir durumdu. Özellikle “Gülliverin Seyahatlari” adlı kitabın yazılmasının bir nedeni de denizlerin hırçın dalgalarında nasıl savaşılması gerektiğini bizlere vurgulamaktı. Gideceğiniz yeri hesaplamak zor olduğu gibi bazen nerede olduğunuzu da bildirmek imkansız hale gelmekteydi. Modern Dünya bu zorlukların üstesinden gelmeyi başardı. Bu başarının arkasındaki tek gerçek ise matematikten başkası değildi.

“Navigasyon” ya da “yer tayini” olayı ilk olarak herhangi bir nesnenin yerini bulmaya yönelik ortaya çıkmamıştır. Eski Yunan dönemlerinde insanlar güneş ve dünyanın hareketlerine bağlı olarak zamanın akışını sezebilmek fikriyle güneşten faydalanmışlardır. Dönemin önemli matematikçilerinden Eratosthenes şaşırtıcı bir şekilde Dünya’nın yarıçapını bu şekilde hesaplamayı başarmıştır. Aslında bu öyle pek kolay da olmadı. Ufuk çizgisinden alınan açısal trigonometri bağlantıları ve bazı hız denklemleri sayesinde sapmalar ile birlikte aşağı yukarı nerede olduğunuz bilinebiliyordu. Bu yapılan hesaplama bugün Avrupa Uzay Ajansının çalışmalarına destek olmaktadır. Navigasyon kelimesinin de aslı buralara kadar dayanmaktadır. Özellikle Güneş’in ve gökyüzündeki yıldızların Dünya üzerindeki konumunuza bağlı olduğunun farkına varıldığında insanlar artık yerlerini gök cisimlerine bakarak anlamışlardır. Ama bir zorluk ortaya çıkmıştı. Boylam ile izdüşüm arasındaki sapma…

Bu noktada matematik daha da zorlaşıyor, boylamı bulmak için yerel saati belirli mutlak standarta atıfta bulunarak belirlemek gerekiyordu. (Mesela, yerel saati Londra’daki zamana göre bulmanız gerekir). Newton gibi matematikçiler bu problemle uğraştılar ve bir bakıma da çözdüler: Boylamların konumlarından yola çıkarak dünyanın uydusu olan ay arasında bir bağ kurmaya çalıştılar. Bu yöntem faydalı gibi gözüküyordu. Ne yazık ki, deniz koşullarında (ve hesap makinesinin icadından önce) mümkün gözükmüyordu. Bunun nedeni ise korkunç dalgalarda detaylı bir ölçüm yapılamaması ve bazı sapma hatalarına yol açmasından kaynaklanıyordu. İşte bu zamana kadar – Newton dönemi – bir insanın ya da bir gezintinin yer tayinini yapmasına olanak tanımıyordu.

bm-institute

İnsanlar doğru bir yöntemle boylamı ve konumlarını bulabilmek için John Harrison tarafından Greenwich yakınlarında dünya ülkelerinin saatlerini daha kolayca hesaplamak için “H4” adlı bir saatin inşaa edilmesini bekledi. Büyük mücadeleler sonucunda ve bazı siyasi ideolojik çatışmalar bu inşaayı zor duruma düşürse de eninde sonunda kurmayı başarmışlardır. Bu noktada okur bu mücadelenin nasıl gerçekleştiğini öğrenmek isterse Dava Sobel’in yazdığı “Longitude (Boylam) adlı kitaba göz atmasını tavsiye ederiz

h4

siber güvenlik

Bununla birlikte, “H4” ile bile büyük bir hesaplama gerekiyordu ve burada matematik bilmekten başka çare yoktu. Özellikle gezegen ölçümlerinin sonucu olan Dünya yüzeyi üzerindeki üçgenleri çözmek için ihtiyaç duyulan küresel trigonometri ancak bir matematikçinin yapacağı işti. Çeşitli açılardan geniş bir yelpazedeki üçgenleri çözen tablolar oluşturuldu. Bunlar, yıl boyunca her gün sık sık zaman aralıkları için Güneş, gezegenler ve birçok yıldızın yerlerinin tabloları olan “ephemeridlerle “paralel olarak kullanıldı. 18. yüzyıldan itibaren denizcilik hikayelerine bakıldığında yer ve yön tayini ancak bu şekilde yapılmaktaydı. İsterseniz yakın tarihteki bir masalı inceleyebilirsiniz. Ne demek istediğimizi daha iyi anlayabilirsiniz.

Harrison’un mekanik bilgisi ve matematiksel düşünme becerisiyle birlikte bu eski bilgilerin sonucu tamamen değişime uğramıştı. Bu durum deniz yolu ulaşımına farklı bir boyut getirdi ve bu da eşyaları dünya çapında taşımanın daha güvenli ve daha ucuz taşınmasına olanak sağladı. Modern dünyaya götüren bu süreç hem ekonomiyi geliştirdi hem de aylarca süren deniz yolculuklarını daha da güvenli hale getirdi. Bu durum devrim niteliğinde de insanoğluna sunulmuştur.

arıcılık malzemeleri
Mushab Bedirhan Andız
Mushab Bedirhan Andız
Matematik Araştırmacısı ve Yazar
Önceki İçerikTohum Üretimi
Sonraki İçerikSeramik Sünger

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.

Yazar Ol Yenilenebilir Enerji Teknolojileri arıcılık malzemeleri siber güvenlik

Yeni Yazılar

Takla Atarken Fotoğrafı Bulunan Jandarma Helikopteri Sikorsky S-70’in Hikayesi

Yabancı haber sitelerine kadar düşen bu meşhur fotoğrafla ilgili internette bir bilgi kirliliği mevcut. Doğrusunu dinliyoruz. İnternette sağda solda bu helikopteri takla atarken gösteren bir...

Osteoartrit Nedir Neden Olur Tedavisi Nedir

Osteoartrit; eklem kıkırdağında erozyon, eklem kenarlarında yeni kemik oluşumu, eklem aralığının kaybı, eklem kıkırdağında yumuşama ve incelme, eklem sıvısında ve kapsülünde biyokimyasal değişikliklerin eşlik...

Halide Edip Adıvar Handan Özeti

Halide Edip Adıvar’ın Handan adlı bu eseri, mektuplardan oluşan bir roman olma özelliğini taşımaktadır. Romanda, kitabında ismi olan başkarakter Handan isimli bir kadın bulunmaktadır....

Some Ethical Problems For Turkey

Examples of creating solutions to some of the ethical problems existing in Turkey, I wanted to share with you. I believe that we should...

Mühendislik Maaşları

Maden Mühendisliği Maaşları

Merhaba arkadaşlar bu yazımızda maden mühendisliği maaşları hakkında bir takım bilgiler vereceğim. Maden mühendisliği, çeşitli yöntemleri kullanarak madenlerin bulunması, kazılar sonucu çıkarılması, değişik metodlar...

Acil Tıp Teknisyeni Maaşları

Bu yazımda acil tıp teknisyeni maaşları hakkında bilgilendireceğim. Sağlık Bakanlığı bünyesinde kaza geçirmiş hastalara fiziki veya ruhen destekleyici ilk müdahaleyi yaparak, hastaneye yetiştirilmesinde önemli...

Ulaşım Mühendisliği Maaşları

Ulaştırma günümüzde başlı başına bir mühendislik endüstrisi haline gelmiştir. Bu nedenle ulaşım sektöründeki gelişmeler için ihtiyaç duyulan iş gücü potansiyeli de artmıştır. Özellikle ulaştırma...

İşlem Mühendisliği Maaşları

Her şirketin kendine göre bir maaş politikası vardır. Maaş politikası belirlenirken, yazılı kanunlar, kişinin iş performansı dikkate alınır. İşlem mühendisi; hastane, banka, belediye de...