Domates Neden Pahalı

15920
domates

Son zamanlarda piyasada en yüksek fiyatla giden kahvaltı ve menemen in vazgeçilmezi kırmızı irili ufaklı iştah açan peynirin yanında muhakkak aradığımız domatesten bahsetmek istiyorum. Domates aslında çok lezzetlidir.

Şimdi domates neden pahalı olayına gelmeden önce diyelim ki 100 m2‘lik bir alanınız var. 10*10 m. Şeklinde buraya domates dikmek isterseniz. Her fideyi 40 cm aralıklar ile dikmeniz gerek ve fide çapı olarak da yaklaşık 15-20 cm olması gerek. 1*1 m2‘lik alana yaklaşık olarak 12-15 fide dikebilirsiniz. Ama bu domates çeşit tür ve ne kadar süre verim alacağınıza bağlı olarak değişir.

domates neden pahalı

Domates yetiştirilecek bölgeye göre farklı şekillerde yetiştirilebilir. Akdeniz bölgesinde 2 defa üretim yapabilirsiniz. Ama bu yıl Geçen sene Rusya’nın fazla sıkı denetimlerinden dolayı ihraç edilemeyene domatesten çok zarar eden çiftçi muz ekimi yaptı ya da başka ekimler yaptı böylece ekim yapılan domates sera da azaldı. Otellerin de önünü göremedikleri için üretimci ile anlaşma yapmamalarından dolayı iyice sera üretim verimi azalan domates tipik arz talep dengesini karşılamadığı için fiyatında lokal bir artış oldu tabii bu şu demek değil. Çiftçi dehşet paralar kazanıyor diyemiyoruz. 1 dönüm serada yetişen domatesi dik, besle büyüt ilaçla satışını yap komple bir hesap yaptığınızda 3-4 aylık periyotta 3-4 bin TL parayı kazanırsanız şükür etmeniz gerekir. Tabii ki aşağıdaki resimdeki olaylar ile karşılaşmazsınız.

Normalde bindiğimiz araçları bile kasko yapan bizlerin aklına ilk soru olarak şu geliyor tabii ki. Sigorta öder. Hayır sigortanın şartları var. Mesela diyor ki Fırtına don uyarısı erken uyarı sistemi için önlem aldınız mı? Ucu açık bir soru. Sonra don zararı oldu diyelim. Seradaki naylonların hepsini kontrol ediyor ve en ufak yırtıkta para ödemesi yapmıyor. E onlar da haklı ödememek üzere anlaşma yapıyorlar ki, şartlar sağlansın da ödeme yapılsın ayrıca risk büyük olduğu için primler de yüksek.

Aslında Domates üretiminde çok çok fazla bir düşüş yok. Üretim alan ekim dikim ve hasat rakamlarına bakarsak bunu da göreceğiz.

Yıl Ürün adı Ekilen Alan(Dekar) Üretim(Ton)
2012 Domates (Sofralık) 1.282.398 7.697.961
Domates (Salçalık) 609.624 3.652.039
11.350.000
2013 Domates (Sofralık) 1.280.103 7.941.780
Domates (Salçalık) 611.119 3.878.220
11.820.000
2014 Domates (Sofralık) 1.230.976 7.935.110
Domates (Salçalık) 599.314 3.914.890
11.850.000
2015 Domates (Sofralık) 1.255.443 8.170.000
Domates (Salçalık) 614.516 4.445.000
12.615.000
2016 Domates (Sofralık) 1.248.324 8.581.247
Domates (Salçalık) 558.549 4.018.753
12.600.000
Kaynak:Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı.

 

Diğer bir tablo da Bazı ürünlerin 2001-2016 arası durumlarını gösteren tablo

Sebzelerin üretim miktarları (Seçilmiş ürünlerde)
Production of vegetables (For selected products)
(Ton – Tonnes)
Domates Hıyar Kavun Karpuz Soğan (Kuru)
Tomatoes Cucumbers Melon Water melon Onion (Dry)
2001 8 425 000 1 740 000 1 775 000 4 020 000 2 150 000
2002 9 450 000 1 670 000 1 820 000 4 575 000 2 050 000
2003 9 820 000 1 783 120 1 735 000 4 215 000 1 750 000
2004 9 440 000 1 725 000 1 750 000 3 825 000 2 040 000
2005 10 050 000 1 745 000 1 825 000 3 970 000 2 070 000
2006 9 854 877 1 799 613 1 765 605 3 805 306 1 765 396
2007 9 936 552 1 670 459 1 661 130 3 796 680 1 859 442
2008 10 985 355 1 682 776 1 749 935 4 002 285 2 007 118
2009 10 745 572 1 735 010 1 679 191 3 810 205 1 849 582
2010 10 052 000 1 739 191 1 611 695 3 683 103 1 900 000
2011 11 003 433 1 749 174 1 647 988 3 864 489 2 141 373
2012 11 350 000 1 741 878 1 688 687 4 022 296 1 735 854
2013 11 820 000 1 754 613 1 699 550 3 887 324 1 904 846
2014 11 850 000 1 780 472 1 707 302 3 885 617 1 790 000
2015 12 615 000 1 822 636 1 719 620 3 918 558 1 879 189
2016 12 600 000 1 811 681 1 854 356 3 928 892 2 120 581
Kaynak: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Source: Ministry of Food, Agriculture and Livestock

 

Aslında olay basit. Tek Pazar ile yetinirsen ve sonra o pazarı kaybedersen sıkıntıyı hem yeni Pazar bulmak hem de kaybettiğin pazardaki prestijini kurtarmak için harcarsın ki bu da büyük enerji sarfiyatı anlamına gelir.

Açık Pazar Endeksi
Bağımsız bir uluslararası organizasyon olan Uluslararası Ticaret Odası, Açık Pazar Endeksi ile ülkeleri ülke pazarına giriş kolaylığına göre sıralamaktadır. 2015 raporuna göre, Türkiye 3,2 endeks değeri ile 75 ülke arasında 51. sırada yer almaktadır. Birinci sırada yer alan Singapur’u Hong Kong, Lüksemburg, Belçika ve Hollanda takip etmektedir. Son sırada ise Sudan yer almaktadır. 2013 yılında 3,4 puan 47. sırada yer alan Türkiye 2015 yılında 3,2 puan ile 51. sıraya gerilemiştir.
Ülke adı 2011   2013 2015
Sıra Puan   Sıra Puan Sıra Puan
Almanya 19 4,0 22 4,2 19 4,3
Amerika Birleşik Devletleri 39 3,6 38 3,7 42 3,7
Arjantin 65 2,5 63 2,5 65 2,5
Avustralya 29 3,8 24 4,1 27 4,1
Avusturya 16 4,2 16 4,3 16 4,4
Bangladeş 75 2,1 73 1,9 73 1,9
Belçika 5 4,7 4 4,8 4 4,8
Birleşik Arap Emirlikleri 4 4,7 7 4,6 8 4,7
Birleşik Krallık 26 3,9 29 4,0 30 4,1
Brezilya 68 2,3 67 2,2 70 2,3
Bulgaristan 14 4,3 23 4,1 26 4,1
Çek Cumhuriyeti 17 4,2 21 4,2 17 4,4
Cezayir 71 2,2 72 2,0 71 2,2
Çin 57 2,8 57 2,8 59 3
Danimarka 10 4,3 15 4,3 12 4,5
Endonezya 54 2,9 53 3,0 56 3,1
Estonya 9 4,4 9 4,5 11 4,5
Etiyopya 74 2,1 75 1,8 74 1,9
Fas 60 2,7 61 2,6 58 3
Filipinler 49 3,2 58 2,8 60 2,9
Finlandiya 20 4,0 17 4,2 25 4,2
Fransa 28 3,9 35 3,8 37 3,9
Güney Afrika Cumhuriyeti 52 3,1 50 3,2 50 3,3
Güney Kıbrıs 18 4,1 28 4,0 32 4
Güney Kore 46 3,4 45 3,6 41 3,8
Hindistan 66 2,4 64 2,5 63 2,6
Hollanda 6 4,6 6 4,7 5 4,8
Hong Kong 1 5,4 1 5,5 2 5,5
İrlanda 7 4,5 8 4,6 6 4,7
İspanya 40 3,6 44 3,6 46 3,6
İsrail 38 3,7 31 3,9 34 3,9
İsveç 11 4,3 12 4,4 10 4,5
İsviçre 8 4,4 11 4,5 7 4,7
İtalya 42 3,5 41 3,7 43 3,6
İzlanda 13 4,3 10 4,5 9 4,7
Japonya 43 3,5 39 3,7 44 3,6
Kanada 30 3,8 19 4,2 24 4,2
Kazakistan 35 3,7 55 2,9 52 3,2
Kenya 64 2,6 68 2,1 67 2,4
Kolombiya 59 2,7 52 3,0 55 3,1
Letonya 21 4,0 32 3,9 20 4,3
Litvanya 25 4,0 26 4,0 23 4,2
Lüksemburg 3 4,8 3 4,9 3 4,9
Macaristan 15 4,3 20 4,2 18 4,4
Malezya 31 3,8 30 3,9 33 4
Malta 22 4,0 5 4,7 13 4,5
Meksika 58 2,8 54 3,0 54 3,1
Mısır 61 2,6 56 2,9 61 2,7
Nijerya 56 2,8 66 2,3 66 2,4
Norveç 23 4,0 13 4,4 14 4,5
Pakistan 70 2,2 69 2,1 72 2,1
Peru 53 3,1 43 3,6 40 3,8
Polonya 33 3,8 34 3,8 31 4
Portekiz 41 3,5 42 3,6 39 3,8
Romanya 34 3,7 37 3,7 38 3,9
Rusya 62 2,6 59 2,8 57 3,1
Şili 37 3,7 33 3,9 29 4,1
Singapur 2 5,3 2 5,5 1 5,5
Slovakya 12 4,3 14 4,4 15 4,5
Slovenya 24 4,0 18 4,2 22 4,3
Sri Lanka 72 2,2 65 2,4 68 2,3
Sudan 73 2,2 74 1,8 75 1,8
Suudi Arabistan 27 3,9 40 3,7 36 3,9
Tayland 44 3,4 49 3,2 47 3,5
Tayvan 32 3,8 27 4,0 28 4,1
Tunus 63 2,6 62 2,6 62 2,7
Türkiye 51 3,1 47 3,4 51 3,2
Uganda 67 2,3 71 2,0 69 2,3
Ukrayna 45 3,4 36 3,7 35 3,9
Ürdün 48 3,3 51 3,0 48 3,4
Uruguay 55 2,9 60 2,7 53 3,1
Venezuela 69 2,2 70 2,0 64 2,6
Vietnam 50 3,1 46 3,5 45 3,6
Yeni Zelanda 36 3,7 25 4,1 21 4,3
Yunanistan 47 3,3 48 3,2 49 3,3
Kaynak: Uluslararası Ticaret Odası

Detaylar için: iccwbo.org/global-influence/g20/reports-and-products/open-markets-index

Sonuç olarak şunu diyebiliriz ki, Domates güzeldir iyidir hoştur ama 1 kg domates için 15 tl verilir de menemen yapılır mı? Ben yapar mıyım? Belki ama, yazın yediğiniz o domates tadında mı olacak ona bakmak lazım. Önce kalite yani. Bu yüzden hele Haziran ayı gelsin de domatesi o şekilde yeyip tadına bakalım değil mi?

İlginizi çekebilecek diğer yazımız: üretici neden zor durumda

Ekte tablolar sunuyorum merak eden arkadaşlar okuyabilirler.

Dosyalar:

  1. https://www.muhendisbeyinler.net/wp-content/uploads/2017/05/domates-pay.xls
  2. https://www.muhendisbeyinler.net/wp-content/uploads/2017/05/sebze-fiyatlari.xls
  3. https://www.muhendisbeyinler.net/wp-content/uploads/2017/05/urun-denge-tablolari.xls

Sorularınızı yorumlar kısmına yazabilirsiniz. Saygılarımla.

Yazımızı Beğendiniz mi?

5 Yorum

  1. Aracılara bu kadar da yüklenmeyin arkadaşlar araştırmadan yazı yazıyorsunuz .antalyalıyım ben gidin bakın bakayım kaç tl domatesin kilosu antalyada. 1 tl yazmışsınız rastgele . Domates şu an çiftçiden alış fiyatı 4 tl.aracı para yemiyor mu ? Evet yiyor ama bu döngünün bir parçası da onlar unutmayalım aracılar olmasa antalyada üretilen sebze meyve türkiyeye nasıl dağıtımı yapılabilir ki ? Aracıların yük kamyonları kaza yaptığında kimse demiyor ama o insanların ne kadar çok zarar ettiklerini ve bu olay bazen yılda birden çok yaşanabiliyor (sadece bir aracı için söylüyorum) düşünün bu işi yapan onca insan var. Çiftçiye verilen destekler iyice arttı fakat çiftçi bir üretim tesisi oluşturduğu zaman bu tesise yapılan sigorta hiç bir işe yaramıyor. Exper ler zarar tespite geldiği zaman “yok efendim sigorta bunu karşılamaz, işte bu kullanıcı hatasından kaynaklı , burası olmaz şurası olmaz ” diye diye 50 bin tl lik zarara karşılık BAYRAM HARÇLIĞI verir gibi 100 -200 tl veriyorlar dolayısıyla bizler ürünleri soğuktan koruyamıyoruz ve üretim miktarı düşüyor, buna bağlı olarak da fiyat yükseliyor. Yani güzel ülkemin güzel insanları fiyat pahalılıklarının tek sorumlusu aracılar değil diye düşünüyorum ben.

  2. merhaba. benim ailemde çiftçi ancak dediğiniz kadar kötü durumla karşılaşmadık. antalyayı bilirsiniz tarla sahibi vardır ya kiraya verir ya ortak yapar. ortak yapanlar bile yıllık 3-4 bin kadar az miktar kazanmıyor (ortak yapanlar bile o kadar az kazanmıyor, 7-8 bin kazanıyor yaklaşık) ben bu miktarları fazla demiyorum hak ettiğimiz çok daha fazladır.

  3. Hiç tatminkâr bir açıklama değil domates tarlada bir lira pazarda 8-9tl nin açıklaması bu mu? Gitmişsin işi rus pazarını kaybetmeye dayamışsın asıl Rusya almayınca içeride daha ucuz olması lâzım değilmi aradaki kabzımallardan bahsetmemişsiniz ama. Sıra onlarada gelecek bekleyelim, elbet bi yolu olacak.

  4. Asıl sorun şu üretici güçlüklerle domatesi yetiştiriyor ve aldığı risk çok fazla ama domatesi alan aracılar işin kaymağını yiyor.
    Her aracı üzerine fark koyarak satıyor milletin sofrasına gelene kadar fiyat tabikide yükseliyor. Sisem bu şekilde olduğu sürece birileri kolay yoldan para kazanırken birileri de batmaya emeğinin karşılığını alamamaya mahkümdür.

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.