Ana Sayfa Bilim Hiper Evrenler

Hiper Evrenler

Yeni bir Her Şeyin Kuramı arayışı, sicim kuramcılarını çok geçmeden önemli bir keşfe götürdü: Bu gibi birleşik kuramlar, ancak günlük yaşantımızdan bildiğimiz üçünün dışında çok daha fazla uzay boyutu olması halinde mümkündü. Üçten daha fazla boyut bulunduğu düşüncesinin ortaya atılması, birçok yeni olasılığa kapı açtı. Aslında sicim kuramlarıyla, daha derindeki “M Kuramı“, birden fazla zaman boyutuna da izin veriyor. Bu kuramlar, uzay-zamanın toplam boyutları için belli bir değer verildiğinde var olabiliyorlar. Bu da genelde dokuz ya da on uzay boyutu, bir de zaman boyutu bulunduğu şeklinde yorumlanıyor.

Ancak kuramın kendisinde uzay ve zaman için böyle bir boyut paylaşımı yok: Kuramlar üç zaman boyut ve yedi ya da sekiz uzay boyutuyla da ayakta kalabilirler. Tek bir zaman olduğunu varsaymamızın nedeni, birden fazla zamanla işlerin garipleşmesi: Kararsız parçacıklar çok hızlı bozunuyorlar, enerji ortadan kayboluyor ve gelecek yalnız ve tam olarak şimdiyle belirlenmiyor. Garip olmasına garip; ama mantıksal olarak imkansız ya da fiziksel olarak tutarsız değil. Gerçi karmaşık yaşamın iki zamanlı bir evrende evrilmesi büyük olasılıkla imkansız olacaktır; ama bu öteki zamanlar, çok kısa boyutlarla, yalnızca çok küçük birer uzay boyutu durumlarıyla zararsız olabilirler.

Evren için olası vakum durumlarını dolduran farklı uzay-zaman boyut paylaşımlarına sahip mantıksal olarak olanaklı evrenler olabilir. Şişmenin sonuçları da, hem uzay ve zamanın bölüşümü, hem de şişip büyüyen boyutların sayısı için farklı olasılıklar içeriyor olabilir. Eğer öyleyse, kendimizi zaman ve uzay boyutları bölüşümünün 1+3 olduğu birinde bulmuş olmamız gerektiğini düşünüyoruz. Her iki durumda da zaman ve uzayların sayısıyla, büyüyen uzay boyutlarının sayıları tümüyle rastlantısal olarak ya da henüz bilinmeyen bir ilkeye göre belirleniyor olabilir.

Evrenin Büyüklüğü

Temel fizikte bizi fazladan uzay boyutlarını ciddiye almaya iten bu gelişmelerin en önemli sonucu, çevremizdeki “evren” dediğimiz üç boyutlu uzayın yalnızca daha doğru, daha yüksek boyutlu bir gerçeğin gölgesinden ibaret olması. Örneğin,” doğa sabitleri” diye adlandırdığımız tüm nicelikler, gerçekte hiç de temel değiller. Gerçek sabitler dokuz ya da on boyutta bulunuyorlar ve biz bunların ancak bizim üç boyutumuza yansıyan bir bölümünü görüyoruz. Sonuç olarak, bizim sözde “sabit”lerimizin sabit bile olmaları gerekmiyor.

siber güvenlik

Fazladan boyutlar yalpalayacak ya da büyüklükleri çok yavaş biçimde değişecek olursa, bizim kendi üç boyutlu sabitlerimizde aynı hızda gerçekleşen değişiklikler görmemiz gerekir. Gökbilimi ya da duyarlı laboratuvar deneylerini kullanarak bazı doğa sabitlerinde olası değişimlerin gözlemsel olarak aranmasına gösterilen bunca ilginin nedeni işte bu. Hatta kuasarlardan elde edilen artan ölçeklerde veri, elektriğin şiddetini belirleyen sabitte 10 milyar yıl süre içinde milyonda birkaç parça değerindeki bir değişimle güçlü bir uyum gösteriyor.

Geleneksel doğa sabitlerinde değişimler, ilave boyutları incelemede yararlanılacak iyi bir pencere. Başka bazı fizikçiler, Büyük Hadron Çarpıştırıcısında gözlenen olayların, çok yakınımızda, başka bir zar evrenin bulunduğu ve parçacıkların bunun içinde bozunarak uzaydan gizemli bir biçimde kaybolan enerji halinde iz bırakabilecekleri yolundaki düşünceyi destekleyen ya da çürüten bir kanıt sağlayabileceğini umuyorlar. Bu spekülatif olasılıklarla ilgili en ilginç şeyse uçuk olmamaları, parçacık hızlandırıcılarıyla, yeryüzündeki ve uzaydaki güçlü teleskoplarla deneysel olarak sınanabilir olmaları.
Kaynak:John D.Barrow-Evrenler Kitabı-Alfa Yay.

arıcılık malzemeleri
Erencan Durmaz
Erencan Durmaz
Ben Eren, meraklı, araştırmacı, yazmayı seven bir kardeşinizim. Bildiklerimi ya da öğrendiklerimi paylaşmayı seviyorum ve eğleniyorum umarım sizlerde sever ve eğlenirsiniz. Meraklı ve bilgiyle kalın :)

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.

Yazar Ol arıcılık malzemeleri siber güvenlik

Yeni Yazılar

Parça Tasarımı Nasıl Yapılır

Mühendis beyinlerde yeni bir yazar olarak bir yazı dizisi başlatmayı planlıyorum. Bu yazı dizisinde bir makine parçasının bilgisayar ortamında modellenmesi hakkında bilgiler yer alacak. Bir...

Takla Atarken Fotoğrafı Bulunan Jandarma Helikopteri Sikorsky S-70’in Hikayesi

Yabancı haber sitelerine kadar düşen bu meşhur fotoğrafla ilgili internette bir bilgi kirliliği mevcut. Doğrusunu dinliyoruz. İnternette sağda solda bu helikopteri takla atarken gösteren bir...

Osteoartrit Nedir Neden Olur Tedavisi Nedir

Osteoartrit; eklem kıkırdağında erozyon, eklem kenarlarında yeni kemik oluşumu, eklem aralığının kaybı, eklem kıkırdağında yumuşama ve incelme, eklem sıvısında ve kapsülünde biyokimyasal değişikliklerin eşlik...

Halide Edip Adıvar Handan Özeti

Halide Edip Adıvar’ın Handan adlı bu eseri, mektuplardan oluşan bir roman olma özelliğini taşımaktadır. Romanda, kitabında ismi olan başkarakter Handan isimli bir kadın bulunmaktadır....

Mühendislik Maaşları

İşletme Mühendisliği Maaşları

Bu yazımızda sizler için işletme mühendisliği maaşları ve işletme mühendisliğini araştırdık. Öncelikle işletme mühendisliği; bir işletmenin işletmecilik ve mühendislik anlayışı ve ilkelerine göre yönetilmesi,...

Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Ne İş Yapar

Doğa, insanoğluna sınırsız kaynaklar sunmaktadır. Bu nedenle de doğanın dilinden anlayacak, işleyecek donanımlı elemanlara ihtiyaç duyulmaktadır. Doğanın sınırsız kaynaklarını işlemek açısından ise ağaç işleri...

Akademisyen Maaşları

Akademisyen maaşları üniversitenin akademisyen ile yapmış olduğu özel anlaşmalara da bağlı olarak değişebilir. Akademisyen dediğimiz de öğretim görevlileri, uzmanlar, müfettişler asistanlar, doçent ve Prof....

Ulaşım Mühendisliği Maaşları

Ulaştırma günümüzde başlı başına bir mühendislik endüstrisi haline gelmiştir. Bu nedenle ulaşım sektöründeki gelişmeler için ihtiyaç duyulan iş gücü potansiyeli de artmıştır. Özellikle ulaştırma...