Ana Sayfa Bilim Kan Ne İşe Yarar

Kan Ne İşe Yarar

Bedenimizin içinde bir nehir gibi akan kan, beyinden emir almadan besinleri ve oksijeni taşır, atıkları imha eder. Kalp, dolaşım sisteminin motorudur. Kalp kası miyojeniktir, yani beyinden sinyal almasına gerek kalmadan kasılır. Sinoatriyal sinir adı verilen bir sinir, saat gibi çalışarak kalp kasının kendiliğinden ve ritmik bir şekilde atmasını sağlar. Bu kaslar, kalbimizdeki dört odacığın kasılıp gevşeyerek kalpteki kanın pompalanmasını, oksijen bakımından zengin kanın organlara ulaşmasını ve oksijensiz kanın akciğerlere akmasını sağlar.

KanKan, yaşamımızı sürdürmemiz için gerekli olan birçok işlevi yerine getirir. Tüm bedenimize oksijen sağlar ve karbondioksiti uzaklaştırır. Bağırsakta sindirilen besinlerin yanı sıra bedenimizi düzenleyen hormonları da taşır. Beden sıcaklığımızı dengeler ve derideki yaraların kapanmasına yardımcı olur. Bunların yanı sıra, akyuvarlar, bakterilere ve kanımıza karışabilecek yabancı maddelere karşı koruma sağlar. Yetişkin bir insanın bedeninde yaklaşık 4,5 ila 5,5 litre kan bulunur.

Kan dört bileşenden oluşur. Alyuvarlar (kırmızı kan hücreleri) toplam hacmin %45’ini oluşturur. Akyuvarlarsa (beyaz kan hücreleri) kan içeriğinin sadece %1’ine denk gelir. Trombositler kanın pıhtılaşmasına yardımcı olan hücre parçalarıdır. Trombositler sayıca fazla olmalarına rağmen minik boyutları yüzünden kanın çok küçük bir kısmını oluştururlar. Son olarak, kanın sıvı bileşenine plazma denir. Plazmanın %90’ı sudur. Kalan %10’u da çözünmüş gazlar, besin maddeleri ve atıklardan oluşur. Bilinen ilk kan hücreleri, 500 milyon yıl önce ilkel süngerlerde ortaya çıktı.

Bu hayvanlar muhtemelen ilk çok hücreli canlılardı ve yabancı parçacıkları yutarak sindiren, kan benzeri hücrelere sahiptiler. Bu tip hücrelere fagosit denir ve insanların dolaşım sisteminde yaklaşık 33 milyar fagosit vardır. Kan, zamanla evrimleşerek son derece karmaşık hale geldi ve aynı türün üyeleri arasında bile farklılaştı. Köpeklerde 12’den fazla farklı kan grubu tespit edildi. Sanlardaysa 8 kan grubu var ve yanlış gruptan kan almak ölümcül olabiliyor.

Kan Nasıl Akar?

  • Atardamarlar, kılcal damarlar ve toplardamarlar: Kalp, atardamarlar aracılığıyla kanı karmaşık bir kılcal damar ağına pompalar. Kan oradan da kan basıncının en düşük olduğu toplardamarlara geçer.
  • Oksijen transferi: Kılcal damarların hepsi dokularımıza gömülüdür. Duvarları o kadar incedir ki alyuvarlardaki oksijen bu duvarları geçerek (difüzyon) dokuya girebilir.
  • Özdenetim: Baroreseptör adlı reseptörler tansiyonu kontrol altında tutar. Bunlar bazı büyük atardamarların duvarlarında bulunur.
  • Basınç: Kan, damar duvarlarına kuvvet uygular ve yüksek basınçlı bölgelerden düşük basına doğru akar.

kalp

Bir Kan Hücresinin Yolculuğu

Alyuvarların tek amacı oksijen taşımaktadır. Her alyuvar hücresi kemik iliğinde üretilir ve sonra kılcal damarlar yoluyla kalbe gider. Alyuvar, üst ana toplardamardan geçerek sağ kulakçığa girer. Kasılmalar kan hücresini sağ karıncığa ve oradan da kalbin dışına iter. Alyuvar, akciğer atardamarı boyunca ilerleyerek gaz değişiminin gerçekleştiği akciğerlere varır. Ardından, akciğer toplardamarı aracılığıyla alyuvarlar yeniden kalbe dönüp sol kulakçığa girer. Kasılan sol karıncıkta hücreler sıkışır ve aorttan dışarı pompalanır. Daha sonra dolaşım sistemi boyunca akarak bedenimizin her noktasına oksijen taşırlar ve yaklaşık 120 gün sonra ölürler.

Kan Hücrelerinin Yaşam Döngüsü

  • Kemik iliğinde doğum: Kemik iliğimizde her saniyede 2 milyondan fazla alyuvar üretilir.
  • Olgunluk: Retikülositler, alyuvarların olgunlaşmamış halleridir. Olgunlaştıklarında çoktan kan dolaşımına katılmış olurlar.
  • İki yönlü gaz değişimi: Hemoglobin, alyuvardaki oksijen taşıyan proteindir.Aynı zamanda karbondioksit ile bağlanarak onu akciğerlere geri götürür.
  • Kısa ömür: Alyuvarlar sonsuza dek dayanmaz. Zamanla yıpranır ve yaklaşık dört ay sonra ölürler.
  • Yolun sonu: Makrofaj adı verilen fagositler, yaşam döngülerinin sonuna gelen alyuvarları yutarak sindirir.
  • Geri dönüşüm: Kan hücrelerinin kalıntıları yeniden kullanılır. Hemoglobin parçalanır ve yeni hücreler üretmek üzere kemik iliğine döner.

Kanın Bileşenleri

  • Alyuvarlar: Her biri en fazla dört oksijen tutan alyuvarlar, insan bedeninde aynı anda 25 sekstilyon (25’in yanında 21 sıfır) oksijen molekülünü taşıyabilir.
  • Trombositler: Bu minik hücreler,yaralanan kan damarlarından gelen sinyalleri alır ve yaralanma bölgesinde gidip yaranın ucuna yapışırlar.
  • Monositler: Tüm kan hücrelerinin %1’inden daha azını oluşturan monositler, iyileşmeye yardımcı olmak için çağrılan ordu kuvvetleri gibidir.
  • Lenfositler: Bu akyuvar türü; antikor üretir, tehlikeli hücreleri öldürür ve bağışıklık sisteminin yabancı maddelere vereceği tepkiyi yönetir.
  • Granülositler: Bunların üç türü vardır: Eozinofiller parazit kaynaklı enfeksiyonlarla uğraşır, bazofiller yangı tepkilerini başlatır, nötrofiller ise mikrobik enfeksiyona ilk cevap verenlerdir.
arıcılık malzemeleri
Erencan Durmaz
Erencan Durmaz
Ben Eren, meraklı, araştırmacı, yazmayı seven bir kardeşinizim. Bildiklerimi ya da öğrendiklerimi paylaşmayı seviyorum ve eğleniyorum umarım sizlerde sever ve eğlenirsiniz. Meraklı ve bilgiyle kalın :)

1 Yorum

  1. DÜNYAYA KAN EKLEMEK
    Evet mümkün doğayı kurtaracak çılgın proje Dünyanın kalbi Türkiye
    Küresel ısınmaya son verecek gıda sorununu kökten çözecektir.
    Temel adım kıta sahanlıklarında denizlere akarsu yataklarına ve muson yağmurlarına demir katarak mikrorganizma faaliyeti plakton oranı arttırılır. Plaktonlar oksijenin temel kaynağıdır.
    Türkiye de kurulacak mega Plakton fabrikası her saniyede bin çam ağacı günde 8 000 000 ağaça eş plakton üreterek bunu petrol boru hattı gibi doğaya salar.
    Fabrika Konyada kurulur
    Toprak demir çinko bor içeren mikserlerde su daki mikroorganizmalar büyütülür ve süzülen su pompalanır.
    Nasıl hızlı büyür Nano kırıntı demirlere feromon püskürtülür.
    Burada plaktonlar hızla büyür.
    İlk başta yeterli plakton biriktirmek zordur ama statik elektirikle üretilen hızlı çimen fabrikası ve yüksek ses ile diğer projem statik elektirikli tarım ile birleştiğinde ormansız dünyada oksiyen üretmek mümkün olur.
    Tüm dünya 1 trilyon nüfusa gıda ve oksiyen sağlar.
    Temel mikroorganizmaları hızlı çoğaltmak
    Kemal beziroğlu

Düşünceleriniz Nedir?

Lütfen yorumunuzu buraya yazınız.
Lütfen isminizi buraya yazını.

robotzade Yazar Ol arıcılık malzemeleri

Yeni Yazılar

Global Kriz Etkisindeki KOBİ’lerde Pazarlama Özelinde Yönetim ve Organizasyon Sorunları

Özet: Türkiye’nin ekonomik durumuna etki eden global finansal kriz, bulundurdukları idari ve kurumsal problemleri sebebiyle Türk ekonomik düzeninde ciddi bir yere sahip olan küçük...

Antimadde ve Madde

İlk duyduğunuzda “antimadde” kelimesini bilim kurgu yazarlarının uydurduğu bir şey sanabilirsiniz ama antimadde çağdaş fiziğin son derece gerçek ve sağlam bir parçası. Üstelik bilim...

Hepimizin Uyması Gereken Tolstoy Kuralları

Herkesin kitaplığında yer alması gereken, kitapları ile kendi benliğimizi sorgulatan, Dostoyevski’nin Bir Yazarın Günlüğü kitabında kendisi için deha olduğunu ve olağan üstü yüksek sanat...

CBD Yağı Nedir, CBD Yağı Faydaları

2019 yılında hiçbir bileşik, pazarını CBD kadar genişketmedi. Kendirgillerin bu üyesi, yılın en çok ürün çeşitliliğine sahip bitkisi oldu: Sudan yeni nesil kahveye, jöle...

Mühendislik Maaşları

Acil Tıp Teknisyeni Maaşları

Bu yazımda acil tıp teknisyeni maaşları hakkında bilgilendireceğim. Sağlık Bakanlığı bünyesinde kaza geçirmiş hastalara fiziki veya ruhen destekleyici ilk müdahaleyi yaparak, hastaneye yetiştirilmesinde önemli...

Devlet Memuru Maaşları

Yıllardır orta sınıf için en ideal meslek olan memuriyet, birçok kişinin hayalidir. Mesai saatlerinin normal olması ve hafta sonlarının tatil olması, resmi tatillerde izin...

Endüstri Mühendisliği Maaşları

Bu yazımızda endüstri mühendisliği maaşları hakkında bilgi vereceğim. Sizlere aktaracağım bilgiler internette ufak bir araştırma yaparak derledim. Endüstri mühendisliği hakkında bilgi almak için daha...

Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Maaşları

Merhaba arkadaşlar bu yazımızda gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliği maaşları hakkında internetten araştırdığımız bilgileri sizlere sunacağız. Gemi inşaatı ve gemi makineleri mühendisliği, sık sık...