Direnç Nedir, Dirençlerin Hesaplanması

6
2437
direnç nedir, dirençlerin hesaplanması

Merhaba, blogda ki ilk yazımda sizlere, Elektronik Komponentlerin arıza tespitlerinin nasıl yapılacağı ile ilgili bir yöntemden bahsetmiştim. Peki, bahsi geçen komponentleri ne kadar tanıyoruz? Bu makale ile başlayarak, bir yazı dizisi şeklinde, elektronik malzemelerin temel yapıları, özellikleri ve kullanım yerleri ile ilgili bilgiler vermeye çalışacağım.

Şimdi sizlere elektronik sistem mimarisinin en temelinde bulunan, tabiri caizse başrol oyuncusunu tanıtacağım.

Direnç Nedir

Direnç ya da resistör adı verilen devre elemanımız, isminden de anlaşılacağı gibi direnme temelli bir çalışma prensibine sahiptir. Elektrik enerjisi, basit tabirle voltaj ve akımdan meydana gelir. Direnç ise elektrik akımının üzerinden geçişini zorlaştırmak üzere imal edilmiştir. Direncin bu özelliği, en basit yapılı devrelerden, en kompleks sistemlere kadar her elektronik tasarımda kullanılır.

Örneğin basit bir ampul yakmak istiyorsunuz. Ampulun çalışma voltajı 5 Volt olsun. Ancak elinizde 9 Volt çıkış veren bir pil var. Normalde bu şekilde ampulü yakmaya çalışırsanız, ampulün içindeki akkor flaman, yüksek gerilim eşiği nedeniyle kısa bir süre çok parlak yanacak, ardından kömürleşecek ve elektriği iletemediği için lamba sönecektir. Ancak, aşağıdaki şemadaki gibi, lambanın önüne düşük değerli bir direnç ilave eder isek, pilden gelen yüksek voltaj, direncin üstünden geçmek zorunda kalacak ve direnç geçişi sınırlandırdığı için, ampul normal parlaklığında yanacak. Bu durum, direncin çalışma prensibine en basit örnektir.
Elinize bir direnci aldığınızda, üzerinde direnci çevreleyen renk katmanları göreceksiniz. Bu renkler direncin değerini belirtmektedir.

direnc nedirSiyah: 0 – Kahve: 1 – Kırmızı: 2 – Turuncu: 3 – Sarı: 4 – Yeşil: 5 – Mavi: 6 – Mor: 7 – Gri: 8 – Beyaz: 9

Akılda kalıcı olması için, bu renklerin baş harflerinden, aşağıdaki cümle oluşturulmuştur:

SOKAKTA SAYAMAM GİBİ

Aşağıdaki tabloda, renk kodları ve hesaplanışı görülmektedir.
Dirençler, kullanılacağı yere ve uygulanacak voltaj ve akıma göre farklı değerler alır. Bu değerler Ohm Kanunu formülü ile hesaplanır:

V: Gerilim (V), I: Akım (A), R: Direnç(Ohm – Ω)
V = I x R
Bu formül, matematiksel denklem mantığı ile birkaç farklı şekle dönüştürülebilir.
I = V / R   R = V / I    gibi.

Dirençler, işlevlerine göre 3’e ayrılırlar:

  1. Sabit Dirençler
  2. Ayarlı Dirençler
  3. Değişken Dirençler

Sabit dirençler, adından da anlaşılacağı gibi, değeri değişmeyen, sürekli aynı değeri gösteren dirençlerdir.

Ayarlı dirençler, direnç değeri kullanıcı tarafından değiştirilebilen devre elemanlarıdır. Bu dirençlere Potansiyometre, Pot, Trimpot gibi isimler verilmiştir.

Değişken dirençler ise, bulunduğu ortamın ısısı, ışık şiddeti gibi değerlerine göre değişkenlik gösteren devre elemanlarıdır. Isıya duyarlı olanlar PTC, NTC olarak, ışığa duyarlı olanlar ise fotodirenç, LDR olarak isimlendirilir.

Kullanım alanlarına göre, çok daha farklı amaçlar için üretilmiş direnç çeşitleri de vardır.

Bu yazımda sizlere Dirençlerin temel bazı özelliklerinden ve kullanım alanlarından bahsetmeye çalıştım. Konu ile ilgili sorularınız ve önerileriniz için gerek yorumlar kısmından, gerekse de e-posta yoluyla bana ulaşabilirsiniz.

Sürç-i lisan ettiysek affola. Sağlıcakla kalın.

Paylaşır mısınız?
Önceki İçerikLojik Kapı Devreleri
Sonraki İçerikCNC Router Z Eksen Hesabı
Doguş Demirel
Doğuş DEMİREL, 1988 yılında Manisa' da dünyaya geldi. Çok küçük yaşlarda başladığı, el işi ve hobi faaliyetleri, ilerideki mesleğinin temellerini atmıştı. El becerisi bakımından çok yetenekli olmasına karşın, başarılı bir öğrencilik hayatı geçirmedi. Atatürk Üniversitesi'nde Endüstriyel Elektronik Ön lisans programından mezun oldu. Yaşadığı bölge, sanayileşme açısından gelişmiş bir yer olduğu için, çeşitli endüstri firmalarında Tekniker olarak görev aldı. Şu an özel bir firmada Elektronik Bakım-Onarım Sorumlusu olarak çalışma hayatına devam etmektedir. Ayrıca, Milli endüstrimizin ve bilimsel faaliyetlerimizin gelişmesi adına, kendi bildiği ve keşfettiği bir takım teknik bilgileri, blog yazıları aracılığıyla paylaşıma sunmaktadır.

6 Yorum

  1. Merhabalar. Ben 4 sene önce mezun olup Türkiye şartlarında farklı mesleklere yönelenlerdenim. Benim sorum misal yukarıdaki örnekteki gibi 9 valt pilimiz var ama lamba 5 volt. Önüne koymamış gereken direncin kaç ohm olmasını nasıl hesaplayacagız.
    Şimdiden teşekkür ederim.

    • Merhaba,
      Söz ettiğiniz hesabı aşağıdaki formül ile yapabilirsiniz. Formülde ampulün çekeceği akımı bilmeniz gerekli. Şayet bilmiyorsanız 20-40mA arası bir değer verebilirsiniz.
      (Pil voltajı – Lamba Voltajı) / Ampul Akımı (mA) = Direnç Değeri. (Ohm) ise;

      (9-5) / 40 = R ;

      R= 100 Ohm

  2. Yazınızı öz ve güzel buldum değişken dirençte ısı ve ışıpa duyarlı derken şöyle tam kavrayamamış olabilirim örneğin ortamdaki ısı artarsa direnç devreyi güvence altına almak için azalıp artıyor mu

    • Merhaba,
      Isıya duyarlı olan dirençler 2 çeşittir. NTC olarak isimlendirilen dirençler, üzerine uygulanan ısı şiddeti arttıkça direnci azalan, soğudukça direnci artan devre elemanlarıdır. PTC olarak isimlendirilenler ise NTC’ lerin tam tersi bir prensiple çalışır. Yani ısındıkça direnci artar, soğudukça direnci azalır.

Düşünceleriniz Nedir?